Meydan-ı marekede mecruh düşen yahut şehit olanların adedi gözümüze tesadüf etse o anda rikkat ve ihtisasatımız uyanır. Nev-i beşere muhtelif zamanlarda savlet eden kaht ve taun ve kolera gibi üç bela-yı mühlike dair vakayi ve hikâyatı okuduğumuz zaman helak ve telef olanların adedi bir dehşet ve haşyet ile gözlerimize çarpmaktadır.

(…)

İşte bu bela, “küul” ve ika ettiği maraz “dai küul”dur ki kâffe-i sükkân-ı medeniyet nispetinde terakki eylemektedir. [*]

[*] “Küul” el-kühul şeklinde Arapların vaz eyledikleri bir kelime, bir ıstılah olup nispeten yeni ise de mevzu-ileyhi olan madde ile tesemmüm pek eskidir. Kadim Yunanilerle Romalılar nezdinde “da‘-i küul” malumdu; Atina’da hükema-i Yunaniyeden Solon sekrin mehalik ve mazarratına o derece kaniydi ki vazettiği kanun su katılmamış şarap satanları şiddetle mücazatlandırıyordu. O zamandan beri kavanin-i beşeriye ne kadar tahavvül eylemiştir; bugün şaraba su katan, harama helal karıştıran Avrupa’da şiddetle tecziye olunuyor!

Da‘-i küul harikten daha müthiş, kuduzdan daha mahuf, veremden daha mühlik ve emraz-ı sariye ve müstevliyenin kâffesinden daha ziyade muharrib bir beladır.

(…)

İspirto ne şekilde olursa olsun daima bir semdir.

En ziyade halis olan şarap ispirtodan 45 gram dört kiloluk bir tavşana zerk edilecek olur ise hayvan derakap ölür. Eligün Hastanesi’ne kabul olunan 478 alkolikten 133’ü şaraptan, biradan, siderden [cider] başka asla bir şey içmemişlerdir.

(…)

İspirto Belası ve Da‘-i Küul yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Etibba ve hükema ispirtonun vücudumuza, uzviyetimize suret-i tesirini iraeden geri durmuyorlar. Küul mide etrafındaki siyah kan damarları ile öylece kana nüfuz ve duhul eder ve onu siyahlandırır; tesiratı doğrudan doğruyadır çünkü vücuda duhul için hiçbir istihaleye uğramaz; şiddetlidir çünkü cilt, akciğer ve böbreğin tarikiyle gayet bati bir surette ifrağ olunur ve olundukça aza-ı mezkûreyi tahriş eder; ve bedene bir kere girdi mi ölüme hazırlar.

(…)

Uzviyette ispirtonun tesiratına karşı en ziyade hassas olan aza cümle-i asabiyedir; zayıf hafıza, kâbuslarla müterafık uykusuzluk, bazı menfur hayvanatın hayalî olarak rüyeti, enva-ı hurafat, felc-i umumi, cinnet en ziyade meşhut ihtilafat-ı asabiyedendir. “Hezeyan-ı mürtaiş” sırf ispirtonun suiistimali ile mütehassıl bir maraz-ı asabiyedir.

(…)

İspirto Belası ve Da‘-i Küul yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Da‘-i küulün eşhas üzerine olan tesiratı ne kadar muzır olur ise olsun en ziyade dehşeti bu değildir. Ayyaşın bir defa vücuduna, uzviyetine dâhil olan küul bundan tevellüt edecek olan ve ahfadı da hastalıkla mahkûm eyler. Da‘-i küul mevrustur. Tamamıyla mahv ve helak oluncaya kadar insanı takip eder ki bu hâl ayyaşın ne büyük bir mesuliyet-i maneviye altında kaldığını gösterir.

(…)

Da‘-i küulun Avrupa’nın bazı mahallerinde pek ziyade iras-ı hasar eylediği görülmekte ve birçok memlekette tesirat-ı muharribesiyle sefalet ve zaruret hüküm sürmektedir. Pek ucuz rakı ve enva-i müskirat istihsaline başlandığından beri şarap ve sider gibi nispeten tabii meşrubat-ı mütehemmire azalmaktadır. Vakit ve parası olan bir Fransız, bir Normandiyalı üç dört su kahveye ve bir Frank türlü türlü namlarda içkiye sarf eyler.

(…)

İspirto Belası ve Da‘-i Küul yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Medeniyetin terakkisiyle intişar eden da‘-i küul gibi bir bela-yı müthişe karşı ittihaz olunacak tedabir, biri “şahsi” diğeri “umumi” olmak üzere iki nevidir. Tedabir-i şahsiye meşrubat-ı küuliyeden, müskirattan hemen tevakki ve içtinaptır.

Hâlbuki “da‘-i küul” bir bela-yı umumidir ki ona karşı tedabir-i şahsiyeden ziyade kavanin ve nizamat gibi tedabir ve vesait-i umumiye tesir edebilir.

(…)

İspirto Belası ve Da‘-i Küul yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.