Anber arşivleri - Servet-i Fünun Dergisi

Musahabe-i Fenniye

M. Sadık [Mahmut Sadık] — Sat, 09 Feb 2019 00:58:30 +0000

Elmas- Elmasın sahne-i tabiatta suret-i teşekkülü – Suni elmaspareler – Tabiat ve sanat – Ak anber – Ak anberin rayiha-ı kerihe ve latifesi – Ak anberin mikropları – Londra’nın atsız araba şirketi – Elektrik muharrikleri ve makineli arabalar

Esrar-ı tabiat ilim ve marifetle birer birer münkeşif oluyor. Fakat acz-i beşer her yerde noksanını gösteriyor. Sahne-i tabiatta öyle harikalar, henüz idrak-ı beşerin yetişemediği öyle sırlar var ki insan bunların karşısında izhar-ı veleh ve hayretten başka bir şey yapamıyor. Bazen bir hareketin, bir sırrın hikmetini anlıyor. O vakit hem manevi bir lezzet hissediyor hem de akıl ve ferasetiyle mahlukatın eşref ve esadı olduğunu iddiaya hak kazanıyor.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Musahabe-i Fenniye

M. Sadık [Mahmut Sadık] — Sat, 09 Feb 2019 01:06:30 +0000

Esrar ve havarik-i tabiyyeden bir çoğunu zikretmeyelim, yalnız makbuliyet-i ammeye mazhar olan elması nazar-ı itibara alalım. Başlıca medar-ı servet ve ziynet addolunan ve ka’r-ı arzdan çıkarılan bu şeffaf ve şulebar sengparenin mahiyetini erbab-ı ilim ve tecrübe tetkik etmişler ve adi kömürden ibaret olduğunu görünce düçar-ı hayret olmuşlardır.

(…)

Fransa erbab-ı aleminde Muvasen isminde bir zatın suni elmas imaline muvaffak olduğu lakin meydan vücuda getirdiği elmaspareler pek küçük girintilerden ibaret olduğu için henüz makbul ve mergup olan tabii elmaslara bununla rekabet edebilmek ümidi hasıl olmadığı -bir sene kadar evvel- yazılmıştı.

(…)

Mahiyeti ve suret-i teşekkülü anlaşılamayan yalnız elmas mı? Daha binlerce maddeler var ki suret-i husulünü ve mahiyetini takdir ve tayininden ulema acizdir. Mesela biri de ak anber. Ak anber güzel kokusu kıymet ve nedreti de malumdur. Tababette ve bazı ıtriyatın imalinde müstameldir.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Musahabe-i Fenniye

Servet-i Fünûn — Sat, 09 Feb 2019 01:17:30 +0000

Ak anberin de mikrop eseri, mikrop mahsulü olduğu anlaşılınca erbab-ı fen ve sanat düşünmeye başlamışlardır. Ya şimdi erbab-ı fen mesanede hasıl olan taşların teşekkülüne de mikropların dahl ve tesiri olup olmadığını ve hangi cins mikropların ne yolda tesir ettiğini anlamak istiyor

(…)

Tabii elmasının tarz-ı teşekkülü, ak anberin suret-i husulü anlaşıldı ama kendi kendine hareket edecek arabalara bir karar verilemedi. Şehirlerde asırlardan beri atlara çektirilen arabalardan gerek hayvanat-ı himayeye taraftar olanlar, gerek nezafet-i belediyeye itina edenler atları çıkarıp bir makineye koymayı bu devre-i medeniyete muvafık buluyorlardı.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.