“Servet-i Fünûn’a yazı yazmak benim gibi âcize-i kalem için gittikçe güçleşiyor. Bu güçlüğün derecesini şimdi anladım. Çünkü edebiyat ile az çok tevaggül edenler için “Musahabe-i Edebiye” serlevhası altına yazı yazmak kadar kolay şey olamazken deminden beri yazacak pek çok mütalaalar varid-i hatır olduğu halde bakınız daha üçüncü satırdayım. Bir zamandır bu kürsi-i hitabete çıkanlar o kadar talakat, o kadar ihata gösterdiler, öyle nutuklar, öyle mütalaalar irat ettiler ki artık benim için yakın bir noktadan haftada bir kere o mütalaaları dinleyip, istidadım derecesinde istifade etmekten başka yapılacak şey kalmamıştı.

Bir yerde mi okumuş, birinden mi işitmiştim bilmem: Vaktiyle bir kadın, zevcine ikide birde: “Sen edip, âlim, feylosof bir zatsın. Senin gibiler mehafil-i edepte nutuklar irat eder, alkışlanır. Şan, şöhret kazanır. Ben seni ne zaman öyle bir mevki-i hitabette görüp iftihar edeceğim?” dedikçe adamcağız lisanında lüknet olduğundan, kendisinde hırs-ı şöhret olmadığından bahis ile itizar edermiş. Bir gün kadının son derece ısrar ve ibramı üzerine bir mecma-ı üdebada hitabete mahsus olan kürsüye çıkar. (…)

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

-Kabahat bende değil beni zorla buraya çıkaran facirededir. Ey cemaat! Siz bugün yalnız şu rezaletime sebep olan refikamdan mufarakâtıma şahit olmak üzere buraya toplanmış oluyorsunuz. İşte bu kadar. Hatip sürekli kahkahalarla alıklaşarak çekilir gider.

Şimdi şu hikayeyi nakle ne lüzum vardı? Bu haftanın Musahabe-i Edebiye’sini ben kendi arzum ile deruhte ettim. Bana bu kârı teklif eden olmadı. Lisanımda lüknet de yok. Aciz olmak başka, dilsiz olmak başka, öyle değil mi? Her ne ise biraz da ben söyleyeceğim. Çünkü istifade yalnız dinlemekle olmuyor. Söylemek de lazım. İnsan fikrini söylemeli ki hatasını anlasın.

Servet-i Fünûn’un münderecatı hakkında birçok itirazlar görüyorum, işitiyorum. Şiveye, kaideye muhalif ifadeler nerede olursa olsun tahtie olunur. Hataya hata demek hata değildir. Fakat bu itirazlar o kadar yolsuz irat ediliyor ki hepsine birden hiç demek bence bu gazetenin münderecat-ı nefisesine tariz etmekten yüz kat haklı, bin kat hayırlıdır. İnsaf edelim. Şiveye, kaideye muvafık yazılmış pek çok eserlerin hiçbir şey olmadıklarını görüyoruz. Hele edebiyatta kusursuz çirkine kusurlu güzel her zaman tercih olunur. Ne olursa olsun, birine çirkin birine güzel demek tabiidir. Evet, Hüseyin Cahit Bey’in:

“Bizi karşı karşıya bulunduracak her şeyden ziyade korktuğum hatta feci bir neticeyi bile ona tercih ettiğim gülünç bir telakki vücuda getirebilecek tesadüften çekiniyorum.”

İfadesinde zaaf-ı telif yahut muhalefet-i şive olmakla bu cümlenin dâhil olduğu makaleyi hiçe saymak garezsiz olamaz. (…)

26 Şubat 1313

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.