Fransa Erbab-ı Sanatından Güstavzede [Gustave Zédé] Tarafından İcat ve İmal Olunup Ahiren Son Tecrübeleri İcra ve Fevaid-i Fevkaladesi Müşahede Olunan Tahtelbahir Sefinenin Maktayla Bir Zırhlı Pişegâhından Müruru yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Fransızların bu defaki ıslahattan sonra “Güstavzede” [Gustave Zédé] namını verdikleri tahtelbahir torpido botun ahiren icra kılınan tecrübesinde meşhut olan netayiç, biraz mübalağat ile işâa olunup, umumun nazar-ı dikkati celp olunmuştur.

Filvâki bu tahtelbahir bot şimdiye kadar inşa kılınan bu sınıf sefainden en ziyade haiz-i mükemmeliyet ve muvaffakiyet olanı olup, matlup veçhile icra-yı harekâta izhar-ı kabiliyet etmişse de fenn-i harp nokta-i nazarından Fransa ahalisinin vukua getirdikleri velvele-i tefahürle mütenasip bir meziyet gösteremediği yine Fransa bahriyesinden malumat ve vukufuyla iştihar eden zevatın tasdikiyle sabittir.

(…)

Güstavzede’nin [Gustave Zédé] Tahtelbahir Vapuru yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Jul Vern [Jules Verne], bu mütefennin, hayalperest hikâyenüvis bir romanında, hariçten yalnız mai sularını, köpüklü dalgalarını gördüğümüz denizin nazarımıza meçhul kalan derinliklerinde –velev hayalî olsun– birçok vakayi-i garibe tasvir ve iraesiyle bu esrarengiz cihan-ı garaip hakkında bize hayli malumat-ı nafia vermişti. Bu kitab-ı müfidin hayal-amiz sahayifinde tatlı tatlı mütalaa, daha doğrusu temaşa ettiğimiz tahtelbahir bir manzaranın letafeti bizi teshir eder; o zaman önümüzdeki sayfaların sırf hayal ile, vehim ile memlu olduğunu unutarak bu havasız, bu yaşanılmaz letafetler içinde bulunmak ve yaşamak için kendimizde kuvvetli, çılgın arzular, hevesler duyarız.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bugün fünun ve sanayi erbabınca en ziyade terakkiyat-ı sınai ve medeniyeye hizmet edebilecek keşfiyatın en birincilerinden addolunan bir mesele, bir keşif: havanın mayi hâline getirilmiş olması ve mayi havanın su gibi şişeler içinde hıfzına muvaffakiyet elvermesidir.

(…)

Mayi hava-i tabii gayet kavi şişelerde muhafaza olunmak lazımdır ki haricin derece-i hararetiyle tekrar havai hâle geçmesin. Çünkü mayi hava eski hâline ricat edince bir şişede işgal ettiği hacmin sekiz yüz mislini iştigal edeceği cihetle, bulunduğu kap ne kadar kavi olursa olsun patlatır. Bunun için iki katlı şişeler yapılmıştır. Bunun mucidi Fransa meşahir-i erbab-ı fünunundan Mösyö Darnsuval’dır. Mayi hava katre katre bir şişeden dökülürse hemen buhar hâline geçeceği ve etrafa saf, temiz, serin bir hava intişar eyleyeceği için bundan hastanelerde, büyük salonlarda, kalabalık yerlerde pek çok istifade olunabilir.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bundan daha birçok yerlerde, mesela ka‘r-ı bahre inen dalgıçların cihazında, tahte’l-bahr sefinelerde de istifade kabildir. Dalgıç mayi havadan bir şişeye alır da bundan bir iki damla arada teneffüs edebileceği bir yere dökerse orada daima taze hava teneffüs etmiş olur. Tahte’l-bahr hareket edecek sefinelerin büyük mahzuru taifesinin havadan mahrumiyetiydi. Mayi havadan birkaç şişe bu sefinelere alınarak ara sıra damla damla etrafa serpilecek olursa denizin altında değil üstündeymiş gibi taife burada serin, latif bir hava teneffüs eder.

(…)

Balonlara öyle bir makine takmak mümkün olsaydı ki bu makine ile mahrukatı balonun sıkletini tezyit edecek mertebede olmadığı hâlde bu balonu sevk ve tahrik edebilsin. Fakat öyle makine nerede? Makine kuvvetli olursa sıkleti ziyade oluyor. Mahrukat veya alelıtlak bir kuvve-i muharrike istihsaline hizmet edecek mevad da yer tutuyor, sıkleti tezyit eyliyor. İşte mayi havadan bu hususta da büyük bir istifade mamuldür.

(…)

Mayi havadan tababette hidemat-ı mühimme bekleyenler, tecrübeye kalkışanlar bunun mikroplara karşı müessir bir silah-ı müdafaa teşkil edebileceğini düşünmüşlerdir; hatta tecrübe de etmişlerdir. Mayi hava mikropları da helak edebilse tababette tatbikatı gayet vüsat bulur ve bu tufeylattan mütevellit emrazın kâffesinde mayi havanın tecrübesine kıyam edilebilir.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.