Hayvanatta tekemmül-i uzviyet hasıl olmakla beraber kabiliyet-i tevlit de zahir olur. Zannolunur ki kanun-ı fıtrat bu kabiliyet üzerine müessestir. Umum silsile-i hayvanat – beşer de dahil olmak üzere – nazar-ı itibara alınsın, umumen nevzat-ı hayvanat-ı âciz, tekemmül-i uzviyetten mahrum, zayıf, fakat neşvünemaya müstaittir. İlk devre-i hayatta valid ve validesinin ihtimamına arz-ı ihtiyaç eder. Tedricen bu ihtiyaç zail olur.

(…)

Bu vazife-i mühimmenin ifasına hayvanatın bütün envaında bir meyl ve inhimak-ı tabii vardır. Her nevde hassa-i tevlit de tabiidir. Fakat ulum-ı tabiiye erbabını hikmet-i tevlit ve tevellüt meselesinde işgal eden pek çok mühim noktalar olup Darvin [Darwin] gibi tahavvülat-ı neviyeye kail olanlar yahut bu fikrin, bu nazariyenin aleyhinde bulunarak aksini iddia ve ispata çalışanlar arasındaki ihtilafat bu noktalara temas eder.

Bir nevin diğerine tebdil ve tahvili kabil olamadığı muhtelif nevlere mensup hayvanatın izdivacından semere hasıl olamamasıyla da ispat olunmak isteniliyor.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Alman mecami-i fenniyesinden Ştal Undayzen’in neşrettiği bir makaleyi zemin-i ittihaz ederek Deba gazetesi nakl-i kuvvet meselesini mevzubahis eylemiştir. Kuva-yı tabiiyeden istifade ve nakl-i kuvvet meselelerinin birbirine irtibatı hakkında birkaç söz söylemek faideden hali değildir.

Amerikalılar Niyagara [Niagara] şelalesinde birtakım su çarkları yapmışlardır. Şelalenin sukutu bu çarkları çeviriyor. Bunlarda bir hareket-i devriyeyi birtakım dinamo elektrik makineleriyle intikal ettirip burada binlerce beygir kuvveti husule geliyor. Bu kuvvet elektrik tarzına tebdil ediliyor.

(…)

Avrupa’da şelaleleri, nehirleri çok olan zeminin arızalı bulunması sebebiyle bunların sukut ve cereyanından istifade mümkün bulunan yer İsviçre’dir. İsviçre şimdi bu usul sayesinde sanayi cihetinden pek çok sühuletlere destres olunmuştur.

(…)

Doktor Frank’ın fikri nakl-i kuvvet meselesinin küçük bir tatbikinden ibaret olmakla beraber mühimdir, yabana atılamaz ve terakkiyat-ı fenniye-i hazıra itibarıyla vehim ve hayalden ibaret görülemez.

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.