Etibba-yı Osmaniye’den bir zat ile yakında musahabe ettiğimiz sırada ülfet ve itiyattan bahis açıldı. İtiyadın mizaç ve bünyeye tesiri gayr-ı kabildir, bu noktayı şerh ve izaha lüzum görüldü. İtiyadat öteden beri iyi ve fena olmak üzere ikiye taksim oluna gelmiş, efal-i hüsne ve harekat-ı faziletperveraneyi itiyat edenler hakkında meth ve sitayiş bezl edilmiş, ahlak-ı mezmuma ile meluf olanlar da tarizattan kurtulmamıştır.

(…)

Doktor ile bu noktadan tutturarak ülfet ve itiyat hakkında nikbinane mütalaada bulunmadık, fakat bu bahis o kadar dal budak saldı, karilerimizin enzar-ı mütalaasına arza değecek öyle meseleler tevlit etti ki doktorla mukalememizin zeminini teşkil eden o meseleleri bu musahabede  -sadece bir fihrist yapar gibi-  göstermeyi muvafık gördüm.

Ülfet ve itiyat, mesela sigara içmek, bundan ibtida-yı emirde bir haz duyulmadığı halde ihtiyar olunabilir. Fakat mütemadiyen ihtiyar olunan harekete bir sevk-i tabii ile insan ihtiyaç hissetmeye başlar.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…)

Velhasıl metanet-i fikriye ile tekemmül-i dimağî bir şahsın efkâr ve mutalaatında efal ve harekâtında tevazun husule getirmeye ve uzviyetini hâl-i tabiiyede bulundurmaya hadimdir.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

İnsanda fıtraten öyle meyiller var ki bu meyillerin sevkine tabiyetten kendini asla kurtaramayarak aguş-ı maderden ahir ömrüne kadar yaşadığı mahallenin eczasından bulunduğu heyet-i içtimaiyenin icabatına, yani daire-i muhitanın tesiratına göre tarz-ı hayatı suret-i maişeti o temayülat-ı fıtriyeden müteessir olup gidiyor.

(…)

İnsanın taklide meyli daha aguş-ı maderdeyken zahir olur. Terbiye-i etfalin, terbiye-i umumiyenin esasını bu meyl-i beşerde aramalıdır. Bir çocuk lisan-ı maderzadını hemen taklit ile öğrenmeye başlar.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…)

Dünyada eşya-yı maddiyenin vücudu asıldır. Bunun bir de gölgesi ve hayali vardır. Fakat vücud-u beşerde emr-i berakistir. İnsanın efal ve harekâtı bir vücuttur. Lakin asıl olan bu fiil ve hareket değil, bunun dimağda daha evvelce husule gelmiş şekil ve hayalidir.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Pol Margrit [M. V. Marguetritte] ve Gabriel Danunçiyo [M. Gabriel d’Anunzio]

-Af Nazariyesi-

Romanların efkâr ve ahlak-ı umumiye üzerinde tesiratı var mıdır, yok mudur? Bu muhtelifunfih bir mesele-i içtimaiyedir. Zaten mesail-i içtimaiyenin hangisinde ittihat-ara vardır ki bunda da olsun. “Sanat için sanat” nazariyesini kabul eden hikâye-nüvisan nazarında romanların tesirat-ı ahlakiye ve içtimaiyesi mevzubahis edilmeye şayan bile görülmez çünkü ulviyet-i sanat bu gibi adiyat ile uğraşamaz. Fakat şurasını itiraf etmeli ki bu kaideyi mutlak surette bir düstur-ı edebi ittihaz edenlerin adedi gittikçe tenakus ediyor. Hâlbuki bir zamanlar sanat için sanat nazariyesi mütefekkirini ne kadar ihtirasata düşürmüştü. Taraftaranı bu nazariyenin bir vesika-i katiye-i edebiye suretinde kabulü için bütün hiddet-i zekâlarını, amik-i nazariyelerini, metanet-i azimlerini sarf etmişlerdi.

(…)

Hayat ve Kitaplar yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

-İstanbul 1 Teşrinievvel, 1315-

Hayat ve Kitaplar yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.