Gazino arşivleri - Servet-i Fünun Dergisi

İstanbul Postası

Ahmed İhsan — Wed, 19 Oct 2016 09:19:15 +0000

Derece-i hararetin gölgede otuz beşi ve güneşte kırk üçü geçtiği bu haftayı İstanbul’umuzun tarih-i tabiiyesine kaydetmek lazım geldi zannederim. Zira geriye doğru irca-i nazar-ı fikr eyledikçe Arabistan çöllerinden numune gösteren şu dehşetli sıcağın mislini bir türlü tahattur eyleyemiyoruz, şua-ı şemsteki şiddet-i hararet birkaç günler -hele zeval zamanı- adeta nefes almakta suubet vermişti. Şehrimizin hayat-ı ciyadeti demek olan meltem rüzgârının üç dört gün kadar inkita-ı vezanından ileri gelen şu dehşetli hararetin müsadif olduğu eyyam-ı tatiliyede hararet-i cevelanı ziyade olan zevk-perveranın kavlince -zira bunlar yine gezmelerinde devam etmişti- mesirelerimize tenhalık ârız olmuş imiş. Bana sorarsanız sıcakla başım hiç hoş değildir, meşguliyet-i yevmiyeden azade olduğum günlerde mizanü’l hararenin civa sütununda mutadından ziyade yükseklik gördüm mü, atılane bir surette evde oturarak muhterem karilerimle ya şöylece bir musahabe etmeyi yahut elime geçecek bir kitabın müellifiyle refakat-ı fikriyede bulunmayı tercih ederim. Ama siz: “Muharrir efendi! Havalar sıcaktır diye köşe-nişin olursanız zemin-i musahabe bulamazsınız, sözleriniz soğuk düşer!” diyecekmişsiniz. Vakıa doğru! Şu mevsimde soğukluğa ihtiyaç var ama soğuk söz dinlemek istemezsiniz değil mi? Fakat Allah eksik etmesin! Muavenet-i musahabe-perveraneden mahrum olmuyoruz, şehrimizin ahval-i zevkiyesine dair bize haberler getirerek musahabe-i mutademize zemin-i kelam hazırlayanlar daima imdadımıza yetişiyor. Mesela şu makalemizi yazarken bizi ziyarete gelen bir arkadaş Abdi ve Hasan Efendi Tiyatrolarında Cuma günü icra olunan “Araba ile Devr-i Alem Yahut Buzlar İçinde Seyahat” oyunundan havadis getirdi. Aman birader sahne-i temaşa bize buz alemleri gösterdiğinden midir nedir, bugün hava dehşetli sıcak olduğu halde oyunda yine üşüdüm! Dedi.

(…)

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Postası

[Ahmed İhsan] — Fri, 14 Sep 2018 18:11:06 +0000

On gün kadar devam eden küşade havaları yine soğuk yağmurlu günler takip eyledi. Yirmi dört saat evveli kuruluğuna, temizliğine bayıldığımız sokakların cüzi yağmurla o kadar çamurlandığına insan bir türlü hayıflanmaktan kendini alamıyor. Hakikat! On gün evvelki sürekli yağmurlar caddeleri, sokakları ne güzel yıkayıp temizlemiş. Ondan sonra arz-ı didar eden güneşli hava sayesinde her taraf ne de iyi kurumuştu. O güzel eyyama tesadüf eden Cuma ile Pazar -İstanbul’un kışlara mahsus cevelangâhı bulunan- Beyoğlu ne parlak oluyordu. Bon Marşe’nin [Bon Marche] önü birbirine çitişen arabalarla dâhilen camekânların arası ise seyircilerin izdihamı ile hareket-i daimesinden mahrum kalıyor. Büyük caddelerde dahi erbab-ı tenezzühün cereyanı görülüyor. Duvarlarda görülen ilanları Şişli’de çiçekli bahçeli bir gazinonun açıldığını o akşam Fransız tiyatrosunda Toledad [L’Enlevement de la Toledad] piyesi verileceğini, elbiseye (enbise ?) ihtiyacınız varsa Teryeng mağazasına müracaat lazım geldiğini celi hutut ile enzara nümayan eyliyordu.

(…)

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Postası

[Ahmed İhsan] — Wed, 24 Oct 2018 19:21:09 +0000

Mevsim-i hazan derken mevsim-i şitayı getirdik. Bu hafta evrak-ı eşcarın sukut-ı hazinine sürekli, bereketli yağmurların teşkil eylediği sema-yı sipihrinin de inzimam etti. Of! Ben böyle ıslak, kapanık havayı hiç sevmem. Soğuk istediği kadar icra-yı hüküm eylesin fakat hava ratıp, sokaklar çamurlu olmasın. O ince yağmur mütemadiyen dökülerek her tarafı ıslattı, tesir-i nemnakını oda içlerinde bile hissettirdi mi bende neşe kalmaz. Onun için bu haftanın cumasında, pazarında odamı, yazıhanemin başını her mesireye tercih etmiştim. Yazdan beri birikmiş kalmış neşriyat-ı cedideyi sıraladım, onları okumakla vakit geçirdim. Hâlbuki ben odamdan ayrılmamışken beni cuma günü almışlar, Beyoğlu’na götürmüşler, bir gazinoda oturtmuşlar, para bozmak meselesinden dolayı gazinonun garsonuyla münazaa bile ettirmişler. Rüya görüyorum sanmayın. Size hakikat söylüyorum.

(…)

Ahval-i havaiyede vukuf sahiplerini dediklerine bakılırsa bu sene şiddetli kış olacakmış. Acaba kömürcüler bu rivayetleri işitip de mi fiyatı şimdiden yükselttiler, kara kömürün hasılatıyla beyaz kaymaklı kadayıf yemeye başladılar? Lakin şu muhtekir adamlardan korkmalı. Hükûmet-i seniyyenin himmet-i adalet-perveranesi olamayacak olsa fakir fukaraya soğukta kömürü gümüş pahasına yaktıracaklar. Yoksa kömürle pırlanta arasında fark olmadığını onlar da mı biliyorlar? Eğer bu cihete vakıf oldular da böyle yapıyorlarsa yanlışları var. Erbab-ı fen pırlanta ile kömürün farkı yoktur dediler ama kimyagerler pırnal kömürünü meydan-ı mukayeseye koymuyorlar.

(…)

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Postası

[Ahmed İhsan] — Tue, 08 Jan 2019 19:29:28 +0000

Defaatle sahiplerini iflas ettirerek türlü türlü şekillere girmiş olan Beyoğlu’ndaki Koron Gazinosu’nda köşe penceresinin yanında oturmuş gözümü sokaktan gelip geçenlerden ayırdıkça kâh karşımdaki masa başında bulunan kır sakallı mösyöye kâh elimdeki gazeteye bakıyordum. Gazetelerin verdiği havadis de ne kadar kasvet-efza! Londra’da harik-i müthiş, Paris’te bir fırtına, Petersburg’ta feyezan-ı miyah, Viyana’da parti münazaatı hep birbirini vely eyliyor!

(…)

Okuduğum bu tafsilat o kadar ruhuma sıkıntı verdi ki karşımdaki mösyönün belki yüzüncü defa olarak -yine benim gibi zahir iç sıkıntısından olmalı- parmakları arasında devrettirmekte olduğu kibrit kutusunu eliyle bir kenara fırlattığı zaman ben de kapı dışarı fırladım. Orada bir arkadaş eli kolumdan yakaladı, adam gezelim diyordu. Vakıa benim de aradığım buydu.

(…)

Ben de İstanbul yolunu tuttum. Tünel son derece kalabalıktı. Nasıl olmasın? Bu sene ardı arası kesilmeyen yağmurlar sokaklarımızın çamurunu hiç görülmemiş dereceye getirdi. Yürümek kâbil değil. Rivayete nazaran lastik satanların yüzü pek gülüyormuş. Ha biliyor musunuz bir de hangi esnaf memnun? Bahis ederim ki keşfedemeyeceksiniz. Zira sizin zannınız gibi kömürcülerden dem vuracak değilim. Bu kış mendil satanlar ziyade seviniyormuş, şimdiki kadar mendil sürümünü hiç görmemişler.

(…)

Yeniden açılalı henüz bir sene olmadığı hâlde Çarşı-yı Kebir’de de boş dükkân kalmadı gibi. Şu yaş, çamurlu mevsimde en güzel mahal-i tenezzüh Kalpakçılarbaşı olduğunda şüphe yoktur değil mi? Çarşının eski hâlini göz önüne getirenler şimdi o kadar büyük fark bulmuyorlar. Hele henüz tamiratı hitam bulmamış yahut yeni küşat olunmuş yan sokaklara sapılmayacak, oranın sahipsiz dükkânları görülmeyecek olursa asıl Kalpakçılarbaşı Caddesi eski manzaradan daha ziyade hiss-i tesir hasıl eyliyor. Yek-tarz, yeknesak dükkânlar, yeni yapılmış camekânlar, henüz asılmış parlak levhalar, yeni cilalanmış tezgâhlar üzerine gelişigüzel açılmış son moda kumaşlar çarşı manzarasının letafetini arttırıyor.

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.