Bir varakparenin ne büyük muamelata hüccet olduğu hiç düşünülmüş müdür? Malumat-ı beşeriye kâğıt üzerinde mazbut olmadıkça zıya’dan kurtarılamaz. Bu bir hakikattir. Kâğıt üzerine konulan malumatın, yani dünyanın her tarafına gönderilen, oralardan alınan muharreratın bugün nazım-ı âlem olduğu şüphesizdir. Hükümetler merkezden memalik-i sair aksamını teati-i muharrerat ile idare etmektedirler. Bunlar bedihiyattandır.

Bundan başka bir adamın sözünü, taahhüdünü hin-i hacette ispat edecek olan yine kâğıttır. Bir senet, bir mahkemede bir hüccettir. Binlerce liraya mahkûmiyet için medyunun imzasını, mührünü havi bir senet kifayet ediyor.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Mektubu defter arasından çıkarırsanız o defterde, mektubun beyaz yaprağını yırtarsanız bu yaprakta yahut bir mektubun zarfında bunun muhteviyat ve mündericatına dair bir nişane kalmış olması kabil midir? Kabil değil. Biz de böyle bilirdik. Lakin böyle değilmiş! Yazılı bir mektubun yazılarıyla temasta bulunan beyaz bir kâğıt üzerine, bir defter yaprağına, zarfın iç yüzüne bu yazıların bir kopyası, bir nişanesi çıkıyormuş. Fakat biz fark etmiyormuşuz. Bu intikale sebep ne?

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bir aralık Fransa’da bir sivri akıllı mutaassıp çıkarak fennin terakkiyat-ı hazırasını inkar etmiş, insanların hayalata kapılmaktan bir dereceye kadar kendilerini almaya başladıkları devirden beri saadet ve istirahat-i beşeriyenin de dünya yüzünden kalkmaya yüz tutturduğunu iddiaya kıyam eylemiş idi. Bu zatın laflarına cevap verildi. Fennin terakkiyatıyla öyle gelişigüzel eğlenmek caiz olmadığı ispat olundu. Bugün medeniyet devre-i kemale erişmediyse bile asırlardan beri hayli terakkiyat gösterdiği meydana konuldu. Hele son asrın birçok icatların, ihtiraaların zuhurunu görmekle asar-ı salifeye, terakkiyat-ı medeniye nokta-i nazarından, birçok rüçhanı bulunduğu kimsenin ret ve inkâr edemeyeceği bir tarzda izah olundu. Öyle ya! Artık telgrafın, telefonun, şimendiferlerin saatte yirmi mil mesafe kat eden cesim ve muntazam vapurların fevaidini sellemehüsselam inkâr edivermek de caiz mi?

(…)

Medeniyet-i hazıraya karşı söz söyleyenlerden birtakımı bundan bir iki asır evvel beşeriyetçe malum olmayan bazı ilel ve emrazı da netice-i tümden addederek uzun uzadı bu meseleyi de dillerine doluyorlar. Mesela emraz-ı asabiyenin bu asırda pek çoğaldığını ve medeniler içinde avarız-ı asabiyeye müptela olmayan nadir görülmeye başlandığını söylüyorlar. Hatta asr-ı ahir medeniyeti bu nokta-ı nazardan da asar-ı salifeden farklı bularak buna “asr-ı asabi” ismini vermek istiyorlar. Haklı mıdırlar? Hakkülinsaf söylemek lazım gelirse hakları büsbütün inkâr edilemez.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Renklerin vücuda, sıhhate olan tesiratına dair bu kısmımızda bundan evvel de bazı malumat verilmişti.

Herkes bilir ki ziya-yı şems temin-i safiyet ve nezafet hususunda istihdam edebildiğimiz müessirat-ı tabiiyenin en birincilerindendir. İnsanlar pek eski zamanlardan beri ziyada bu hasiyeti hissetmişlerdi. Hastaların kullanmış olduğu çamaşır vesaireyi güneşe sermek adet-i kadimesi şüphesiz bu histen mütevellittir. Zamanımızda da tesirat-ı ziyaiyeden, bilerek yahut bilmeyerek, az istifade mi olunuyor? Şurası muhakkak ki mikroplar üzerinde ziyanın pek büyük bir tesiri var, adeta güneş bu muzır hayvancıkların düşmanı, düşman-ı mahisidir denilebilir. Mesela derelerde güneşe maruz olan yerlerin gölgede kalan kuytu yerlerden daha az mikrop beslediğinde şüphe yoktur. Bunda hararetin de bir dahli olduğu inkâr edilemezse de bütün himmet hararetin değildir. Meskenlerimize yalnız hava ve hararet ithaliyle temin-i sıhhat mümkün oluyor mu? Güneşin ziyası girmeyen yerlerde yaşayanlar, hatta mütemadi bir cereyan-ı hava içinde bile bulunsalar, acaba kaç gün muhafaza-i sıhhat ve kuvvet edebilirler?

Eski, yeni bütün hıfzıssıhha erbabı meskenlerin bol bol ziya alabilecek surette inşasını tavsiyeden hâlî kalmamışlardır. Şehirlerde bu tavsiyeye ne kadar ehemmiyet verildiği, yani hiç ehemmiyet verilmeyerek süslü oluyor diye odaların pencereleri gittikçe tenkis edildikten başka kat kat perdelerle ziyanın mürur ve duhulüne set çekildiği malumdur. Vakıa loş odalarda esas ve evani daha nazar-firib, daha cazip görünür, fakat maatteessüf, hayat süsten ibaret değildir.

(…)

İşte Doktor Döza elvanın cümle-i asabiye üzerindeki şu tesiratına istinaden bazı sinir hastalarını renkli ziyalarla tedaviye teşebbüs etmiş ve muvaffak da olmuştur. Kendi ifadesine göre: Hayli zamandan beri yeis-engiz, muzlim bir sıkıntı içinde yaşayan, arzu-yı zatisiyle nadiren istitam eden bir hastayı kırmızı örtüler, kırmızı camlarla mestur ve mücehhez bir odaya kapamışlar üç saat sonra “hastanın şen ve şatır, yiyecek istediği görülmüş. (…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.