[İmza: Diran Çırakyan]

Saltanat-ı Seniyyenin Venedik Sıhhiye Kongresi Murahhası ve Umum Karantinalar Müfettişi Atufetlü Koçoni Efendi Hazretleri yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

La société des amies de la jeune fille

Bu ilanın garip, kimsesiz genç kızları himaye etmek, onlara yer bulmak, hasılı hangi bir suretle olursa olsun imdatlarına yetişmek için teşekkül etmiş bir cemiyete ait olduğunu anlamakta güçlük çekilmez; hatta bundaki “genç kız”dan maksat kimler olduğunu, hangi biçareler olduğunu kestirmek de kolaydır: Her gün yüzlercesi memleketten memlekete; gurbetten gurbete, zaruretten zarurete, nihayet levsten levse atılan zavallılar ki yurtlarından mürebbiyelik, sanatkârlık, muganniyelik, hizmetçilik, aşçılık diye çıkıp daha doğrusu çıkarılıp götürüldükleri uzak memleketlerde aç, üryan bırakılarak en sonra fuhuşhanelere düşüyorlar ve bu mezbelelerde sefaletten, hastalıktan, evet hastalıktan ve sefaletten mahv oluyorlar.

İşte bu biçareleri sefaletten kurtarmak için cihan-ı medeniyetin her tarafında hayır-endiş, insaniyetperver cemiyetler vardır. Bunlar –mahza kimsesizlikleri, zaruretleri sebebiyle- birtakım ırz ve namus muhtekirlerinin baziçe-i menfaati olarak sukuta hazırlanan masumeleri o alçakların pençe-i ihtiyalinden kurtarmak için uğraşırlar. Namus muhtekirleri… Evet, yine o cihan-ı medeniyetin her tarafında o hayır-endiş ve insaniyetperver cemiyetlerin her türlü teşebbüsat ve icraatına rağmen birtakım eşhas-ı muzlime namus ve ismet ticaretiyle meşguldürler. Buna ticaretten ziyade kaçakçılık namı verilmek münasip olur; çünkü meta-ı ticaret, o zavallı genç kızlar memleketlerinden kaçak suretiyle ihraç edilerek en uzak yerlerde, Asya’nın, Amerika’nın işlek limanlarında bazar-ı intifaa çıkarılır.

(…)

Bu fenalığın önünü almak esbabını tezekkür için ahiren, Haziran içinde, Londra’da bir kongre içtima etmiştir. Avrupa milel-i mütemeddinesinden hemen hepsi buraya aza göndermişlerdir. Kongre en ziyade şakilerin tarz-ı muhakeme ve tecziyelerine ait tedabire atf-ı nazar ederek bu hususta pek müfit müzakereler cereyan eylemiştir.

(…)

Namus Muhtekirleri yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Verem!.. Bu gaddar illet hakkında şimdiye kadar insaniyet kabil-i tasavvur her tedbire müracaat etmiş, her çareye başvurmuş olduğu hâlde henüz ciddi bir semereye destres olamamıştır. Hâlbuki memalik-i mütemeddinede günden güne müteverrimlerin çoğalması, bu muvaffakiyetsizlikle beraber, yine erbab-ı ihtisası taharri-i tedabire sevk ediyor, çareler düşündürüyor. Geçen mayıs içinde Berlin’de beynelmilel bir tıp kongresi teşekkül etmişti. Bu kongrede yalnız verem hastalığı mevzu-ı bahis olunmuştur. Kongre azasının hepsi tabip olduğu hâlde meselenin doğrudan doğruya tıbba, fenne taalluk eden cihetinden en az bahsedilmiş, mübahasat daha ziyade müthiş illetin men-i sirayeti vesaili hakkında cereyan etmiştir.

(…)

Berlin Verem Kongresi’ne giden tabipler Almanların bu düşman-ı hayata ciddi bir niyet-i galebe ile ve pek fiili ve müesser vesait-i tedmiriye ile mücehhezen hücum ettiklerini görmüşlerdir. Bu vesait arasında en çok şayan-ı dikkat olan “Fukaraya mahsus sanatoryum”lardır. Almanlar bu darüssıhhaları hastalığın kablezzuhur önünü almak hususunda pek müfit bir vasıta olarak istimal ediyorlar. Başka memleketlerde sanatoryumlar fukaradan ziyade erbab-ı servete küşadedir; halbuki fukaranın buna ihtiyacı zenginlerden pek çok ziyade olduğunda şüphe yoktur.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.