Jul Vern [Jules Verne] ismindeki muharririn fennî romanları meşhur-ı âlemdir. Bunları âlem-i medeniyette bilmeyen hemen hiç kimse yoktur. Avrupa lisanlarının kâffesine mütercem olduğu gibi sahib-i imtiyazımız Ahmed İhsan Bey kardeşimizin himmetiyle kütüphane-i irfanımıza da bu eserler yadigâr kılınmıştır. “Seksen günde devr-i âlem”in henüz mümkün olmadığı sırada bu müellif-i dürbin bu müddet zarfında o seyahatin vukuunu tasvir etmiş, hin-i tasvirinde hayal olan bu hâl şimdi hakikat sıra geçmiştir. Seksen Günde Devr-i Âlem eseri bir roman suretinde kalmayıp tiyatroya da tahvil olunmuş, tiyatro sahnelerinde kemal-i şevk ve merakla seyredilmiştir.

Fennî tiyatro deyince akla iptida Jul Vern’in asarından tiyatroya tahvil edilenler gelir. Bunda şüphe yoktur. Bu müellif zû-fünunun fünunun müstakbeline ait olarak tasvir ettiği, birkaç gavamız-ı fenniyeyi derc u merc eylediği asarı fevkalade bir istifadeyi temin ettiği gibi bunların tiyatroya tahviliyle vaz-ı sahife-i temaşa edilmesi de bu istifadenin derecesini tazif eder. Fakat bugün Avrupa’da tiyatro sahnelerinde bile fen ve marifetin tedrisi için başka yollar, tedbirler düşünmüşlerdir. Ve Jul Vern tiyatro şekline konulan asarına vaktiyle vermiş oldukları, “fennî tiyatro” namını şimdi başka yolda tertibata vermekte bulunmuşlardır.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Mikroplar… Bu tufeylattan bahis açılınca mutlak surette bunların mazarratı tadat olunmak lazım gelmez. Her ne kadar bunlar birçok emrazın baisi hatta birçok zarar ve kederin müsebbibi ise de dünyada her şeyin mazarratına mukabil bir faydası bulunduğu, her safta iyi de kötü de zuhur ettiği gibi mikroplar arasında birçok da iyileri vardır.

(…)

İşte mikropların birçok mazarratıyla beraber ika-i harika cüretini şimdiye kadar bilmiyor hatta farz ve tahmin bile etmiyorduk. İnsanın bedenine girerek ta ciğer-gâhından feci ve hazin bir surette öldürmek kastıyla ısıran bu tufeylattan her ley memul… Fakat demezler mi “Kazma kuyuyu, kendin düşersin!”, bazen bunların zararı yalnız bize değil, kendilerine de oluyor. Bu tufeylatın dünyada en ziyade korktuğu ateştir. Ot yığınlarında ise ateşi çıkaran kendileridir. Hâlbuki bu ateş yalnız otları değil, büsbütün kendilerini de yakıp mahveder.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Matmazel Golden neler biliyor. Birçok mevadın kokması, çürümesi nedir? Bu da fiil-i ihtimar neticesi değil mi? İhtimar ise alelıtlak mikropların sunıdır. Bir maddenin çürüyüp kokmasına mani olmak mümkün olamasa bile bazı tedbir sayesinde bunun bir dereceye kadar tehiri mümkün olamaz mı? İşte Matmazel Golden isminde tetkikat-ı fenniyeye meraklı olan bir kız bu hususta en ziyade işe yarayan yani kokup çürümeyi tehir eden maddenin mutfak tuzu olduğunu haber veriyor. Biz bunu bilirdik. Fakat Matmazel Golden bize bildiğimizi birtakım rakamlarla, nispetlerle izah eyliyor.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.