Siyasi nokta-i nazardan meseleyi muhakeme edenler vukuat-ı ahireyi İngiltere’nin Hindistan’da iltizam eylediği meslek-i tecavüzkâranenin netayicinden addetmektedirler. İngiltere hükûmeti bittabii Hindistan’da hüküm ve nüfuzunu bir kat daha kuvvetlendirmek fikriyle Afganistan’a kadar – belki Afganistan’ı da – küçük hükûmet ve kabileleri İngiltere’nin daire-i itaatine dâhil etmek, taht-ı nüfuzuna almak ve bunun neticesi olarak Hindistan’ın tekmil hudud-ı şimaliyesini gayr-ı kabil-i mürur bir Sedd-i Çin haline getirmek yolunu ihtiyar eylemişti. Bu politikanın icraatına yirmi sene kadar evvel Başvekil Lord Bikonsfild’in [Lord Beaconsfield] evamir ve talimatıyla Hindistan Valisi Lord Liton [Lord Lytton] başlamıştır. Bu politikanın tatbikatı sebebiyle vaktiyle İngiltere ile Afganistan arasında da muhasamat yüz göstermiş ve hatta bir muharebe bile zuhura gelmişti. Bu muhasamat ve mücadelenin neticesi olarak İngilizler Afganistan’dan Hint ve Afgan hududu üzerinde bulunan kabailin İngiltere nüfuzu altında bulunduğuna dair yazılı ve tasdikli bir söz almışlardır.

(…)

Hindistan Vukuatına Bir Nazar yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Hindistan vukuatının suret-i cereyanı meselenin cidden ehemmiyetini göstermektedir. Zaten Hindistan, taun ve kaht yüzünden musibetzede olup, ahali intizar ettiği muaveneti hükûmetten görmemesi ve kaht zamanı muavenet için ifraz olunan akçenin nereye sarf olunduğunu matbuat vasıtasıyla açılmış olan fikirleriyle derk etmesi ve vesait ve tedabir-i sıhhıye icrası vesilesiyle itikatlarına muhalif ve adabına mugayir surette İngiliz memurlarının tecavüzatına hedef olması İngiltere idaresine karşı hoşnutsuzluğu tezyit etmiş ve bunu da izhardan çekinmemiştir. (…)

Hindistan Vukuatına Bir Nazar yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.