Ruh arşivleri - Servet-i Fünun Dergisi

Musahabe-i Fenniye

M. Sadık [Mahmut Sadık] — Thu, 04 Oct 2018 13:01:13 +0000

Seyyal-i hayatî – Hayatın inşaatı – Kuvve-i hayatiyenin fotografyası – Mikyas-ı kuvve-i hayatiye – Ziya, hava, su – Ziyanın mikroplar üzerine tesiri – Ziyanın mezad-ı taaffün hassası ve tecarib-i cedide – Markoni’nin yeni telgrafı – Roma’da son tecrübesi ve İtalya kralı Umberto Hazretlerinin emri

Eski ve yeni hükemadan mahiyet-i hayatı tetkik edenler vücud-ı beşerde merkez-i hayat arayanlar yani insanın canı bedenin hangi noktasında olduğunu tayine çalışanlar, ruhu bir seyyal farz etmekten ve bedenin kâffe-i nukatına bu seyyalin münteşir bulunduğunu iddia eylemekten başka bir şey yapamamışlardır. Fakat şimdi seyyal-i hayatiyenin yalnız bedende kalmadığını yani bu zarfa o mazrufun sığamayıp biraz da harice doğru serpildiğini iddia ediyorlar. Bu iddia sırf efkâr ve mülahazat dairesinde kalmayıp bilfiil ispat olunuyor.

(…)

Bu doktor yakında bir tecrübe yapmış. Tecrübesi şundan ibaret: Jelatini hassas bir fotoğraf levhası üzerine karanlık bir odada insan avucunu açarak elini tatbik eder. Yirmi dakika kadar tutuyor. Levhada el resmolunuyor. Parmaklar görünüyor. Lakin her bir parmağın etrafında da hafif bir mıntıka-i ziya mersum bulunuyor. Bu nedir?

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Musahabe-i Fenniye

M. Sadık [Mahmut Sadık] — Thu, 04 Oct 2018 13:07:01 +0000

Hastaları tedavide böyle mikyasların yardımına, edviye-i kimyeviyenin tesirine bel bağlamadan ise kuva-yı tabiiyeden imdat ve şefaat beklemek daha muvafık olacağı reyinde bulunanlar da vardır. Öteden beri vasıta-i sıhhat ve badi-i necat olarak su ile havayı göstermezler midir?

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Musahabe-i Fenniye

M. Sadık [Mahmut Sadık] — Thu, 04 Oct 2018 13:13:07 +0000

Ziyanın âlem-i tabiatta insaniyete hizmeti yalnız müzad-ı taaffün hassası yüzünden değildir. Esbab-ı hayatiyenin birincilerindendir. Tabii olan ziya-yı şemsin yerini – o olmadığı vakit – tutmak için insanlar da suni ziyalar hasıl etmenin yollarını bulmuşlardır. Bununla gecelerini gündüze çeviriyorlar. Ziyayı böyle bir vasıta-i tenvir olarak kullanmakla da kalmamışlar. Mesela son zamanlarda gazetelerde ziyadece bahsedildiği gibi vasıta-i muhabere olarak da istimal etmişlerdir. Ziya telgrafı dedikleri bu usul-i muhabere pek sadedir. Hayli uzak yerde fakat dürbünle olsun birbirini görecek bir mesafede iki kuvvetli lamba.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Musahabe-i Fenniye

M. Sadık [Mahmut Sadık] — Sun, 17 Feb 2019 02:44:12 +0000

Ülfet ve itiyat – “Fikr-i sabit” – Dimağın tesiratı – Efkar ve itiyadatın dimağda nişanesi – Metanet-i fikriye – Emraz-ı asabiye – Elfat-ı fikriye – “Metanet-i fikriye” ile “Fikr-i sabit” – Fikrin bedene tesiri – Aşk ve alaka – Sevda-yı şedid – Ufak tefek arzular – Dimağda tekemmül ve metanet

Etibba-yı Osmaniye’den bir zat ile yakında musahabe ettiğimiz sırada ülfet ve itiyattan bahis açıldı. İtiyadın mizaç ve bünyeye tesiri gayr-ı kabildir, bu noktayı şerh ve izaha lüzum görüldü. İtiyadat öteden beri iyi ve fena olmak üzere ikiye taksim oluna gelmiş, efal-i hüsne ve harekat-ı faziletperveraneyi itiyat edenler hakkında meth ve sitayiş bezl edilmiş, ahlak-ı mezmuma ile meluf olanlar da tarizattan kurtulmamıştır.

(…)

Doktor ile bu noktadan tutturarak ülfet ve itiyat hakkında nikbinane mütalaada bulunmadık, fakat bu bahis o kadar dal budak saldı, karilerimizin enzar-ı mütalaasına arza değecek öyle meseleler tevlit etti ki doktorla mukalememizin zeminini teşkil eden o meseleleri bu musahabede -sadece bir fihrist yapar gibi- göstermeyi muvafık gördüm.

Ülfet ve itiyat, mesela sigara içmek, bundan ibtida-yı emirde bir haz duyulmadığı halde ihtiyar olunabilir. Fakat mütemadiyen ihtiyar olunan harekete bir sevk-i tabii ile insan ihtiyaç hissetmeye başlar.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Musahabe-i Fenniye

M. Sadık [Mahmut Sadık] — Sun, 17 Feb 2019 02:52:23 +0000

İtiyat bir harekettir. Bu hareketin hayali dimağa aks edip burada bir şekil ve suret hasıl ediyor demektir. İnsan yalnız hareket etmez. Bir çok da düşünür.

(…)

Velhasıl metanet-i fikriye ile tekemmül-i dimağî bir şahsın efkâr ve mutalaatında efal ve harekâtında tevazun husule getirmeye ve uzviyetini hâl-i tabiiyede bulundurmaya hadimdir.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.