Şirket arşivleri - Servet-i Fünun Dergisi

Darüssınai-i Osmaniye

[Ahmed İhsan] — Sat, 16 Mar 2019 20:34:52 +0000

“30000 Lira-yı Osmanî Sermaye ile Müteşekkil Eshamlı Osmanlı Komandit Şirketi”

-Dersaadet, Ahırkapı –

Bundan altı sene akdem Ahırkapı’da sahil-i bahirde tesis ve küşat olunan bu fabrika bidayeten ufak bir sermaye, küçük bir ümitle işe başlamıştı. Fabrika dülgerlerin, silicilerin, marangozların keserle, rende ile yaptıkları işi makineye gördürerek bu sayede hem zaman kazanacak, hem ucuz ve nefis mal çıkaracaktı. Fabrikanın müessisleri Avrupa’da mevcut bu nevi fabrikaları kemal-i dikkat ve vukuf ile tetkik ettiler, memleketimizde en ziyade sarf olunan eşyayı çıkaracak makineler ısmarladılar, getirdiler ve işletmeye başladılar. Daha ilk tecrübelerde büyük muvaffakiyetler görüldü. Mesela bir silicinin on saatte çıkarabildiği on beş kaplamalık çiğdeneyi makine bir saatte hem daha düzgün, daha mükemmel olarak çıkarıp ortaya atıveriyordu. Hele kapı, çerçeve, sandıklı, tavan silmesi, oyma gibi malzeme-i haşebiyenin tezgâhlarda kemal-i sürat ve intizam ile imal olunuşu fabrikanın mamulatına fevkalade bir revaç temin edeceğini gösteriyordu.

(…)

Darüssınai-i Osmaniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Şundan Bundan

[Ahmed İhsan] — Sun, 07 Apr 2019 13:54:23 +0000

Bu haftalarda intişar eden gazetelerin hangisini açacak olsanız küşadı takarrüp eden 1900 sergisi hakkında makalelere rast gelirsiniz. Yirminci asr-ı medeniyeti suret-i mutantanada istikbal maksadıyla Fransızların önümüzdeki Nisan’da açacakları bu meşher-i umumi hiç şüphe yoktur ki Avrupa’nın en parlak, en cemiyetli bir muvaffakiyet-i medeniyesi olacak. Bu muvaffakiyeti temin için ihtiyar edilen fedakârlıkların bir misali olmak üzere haber verelim ki 1889 sergisinin zirve-i bala-yı garaibi olarak kurulup yeni sergide yine muhafaza-i mevki eden üç yüz metrelik Eyfel Kulesi şirketi de dâhil bulunmak üzere tamam elli üç yeni şirket teşekkül etmiştir. Bu şirketlerin maksadı 1900 sergisinde icra-yı ticaretten ibarettir. Neşredilen resmî bir istatistiğe nazaran umumunun sermayesi elli dört buçuk milyon franktır ki 711143 hisse senedine ve 149550 hisse-i müesseseye taksim olunuyor. Şirketlerin ekserisi serginin müddet-i imtidadınca devam eyleyecek, birtakımları da ebvab-ı meşherin insidadından bir, iki yahut üç sene sonraya kadar iş görecektir. Mamafih içlerinde beş, on, yirmi ve hatta doksan dokuz seneye kadar temdid-i enzar-ı tamah eyleyenler de var. Şimdi bu şirketlerin ne gibi işlerle iştigal edeceğini merak ediyorsunuz, değil mi? İşte birkaçının esamisini sayıyorum. O sayede 1900 sergisinin muhteviyatından bir kısmını da anlamış oluruz.

(…)

1900 senesinde açılacak sergi Paris’e müteallik her şeye bir yenilik, bir modalık, bir ehemmiyet getirdi. Her tarafta Paris’in evleri, Paris’in sokakları, hatta Paris’in ağaçları… Gazetelerden biri Paris’in sokaklarındaki ağaçlar hakkında resmî bir istatistik neşreyliyor. Bu şehr-i şehirin yalnız caddelerinde tamam doksan bin ağaç varmış. Beher ağaç; dikilmesi, bakılması itibariyle yüz elli franka mal olduğundan umumu için belediyece on beş milyon franklık masraf ihtiyar edilmiş demektir.

Şundan Bundan yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Amerika Hayatı [*]

Pol dö Roziye — Sun, 21 Apr 2019 10:35:21 +0000

[*] Pol Roziye’nin eserinden.

Fikr-i İştirak

Bir mecburiyet olmadıkça Amerikalılar şirket teşkiline teşebbüs etmezler. Ziraat, sınaat- ticaret olsun, banka işleri olsun bir şeye teşebbüs ettiler mi bunu yalnız başlarına görmek isterler. Mamafih Amerikalılar şirket teşkili fikrine muarız değildirler. Yalnız bunun için hakiki ve ciddi bir lüzum hissetmek isterler. Ve bir kere de bir şirket teşkil edince onda hemen her vakit muvaffak olurlar.

Bunun da bir sebebi var. Lüzumlu lüzumsuz bir şirket teşkil etmek ihtiyacı insanın kendi beceriksizliğini, iktidarsızlığını, bir işin ehli olmadığını bilmesinden ileri gelir.

(…)

Amerikalılar arasında hayat sigortası, kaza sigortası gayet taammüm etmiş olduğu gibi muavenet-i mütekabile şirketleri dahi pek intişar etmiştir. Hatta bir adam bazen birkaç muavenet-i mütekabile şirketine birden dâhil olur. Amerika heyet-i içtimaiyesi çalışkan adamlardan mürekkeptir. Say ve amel sahiplerinin en ziyade korkacakları şey ise çalışamayacak, binaenaleyh geçinemeyecek, yaşayamayacak bir hâle gelmektir. Binaenaleyh bunun bir çaresini aramaya say etmeleri tabiidir.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Amerika Hayatı [*]

A. Ş. [Ahmed Şuayb] — Sun, 21 Apr 2019 11:35:03 +0000

(…)

Umumi kütüphaneler pek bulunmayan bazı şehirlerde kitap iştira etmek ve bunları okumak için bazı şirketler vardır. Sen Luyi [St. Louis] şehrinde böyle bir şirket seksen bin cilt kitaba maliktir. Her sene de dört beş bin cilt kitap alınmaktadır. Bu şirketin azaları arasında ekseriyeti kadınlar ve genç kızlar teşkil ediyor.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.