Erbab-ı feni işgal eden mesail-i mühimmeden ve terakkiyat-ı sınaiye ve medeniyeden bir devr-i cedit küşat edecek muvaffakiyat-ı beşeriyeden biri de kuva-yı tabiiyeden ciddi bir surette istifade etmek ve bu kuvvetleri yed-i zapt ve teshire alıp nasıl istenilirse öyle kullanmak yani her türlü ihtiyacata hadim kılmaktır. Hatta beş on asır sonra medeniyetin terakkisi ne dereceye vasıl olacağını ve insanların ne gibi tahavvülat ve tekemmülat göstereceğini farz ve tahmin etmek kaydına düşenler bile bu edvar-ı atiyede beşeriyetin istihsal-i vesait-i medeniyeye ancak kuva-yı tabiiyeyi teshir ederek bunlardan istifade etmek suretiyle muvaffak olabileceğini iddiaya kadar varıyorlar.

(…)

Kuva-yı tabiiye denilen nelerdir? Rüzgârlar, sular, rüzgârların şiddetli hübubu, fırtınalar bazen öyle tahribata sebebiyet veriyor ve bu tahribat öyle ani oluyor ki bunlara karşı mukabele ve müdafaadan beşeriyet katiyen aciz bulunuyor. Bu harikulade kuvvetten insanlar niçin istifade etmesinler? Dalgaların şiddeti, nehirlerin sürat-i cereyanı, tahte’z-zemin suların şiddet-i feveranı önüne geçmek mümkün olamayan kuvvetlerdir.
(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Kuva-yı tabiiyeden istifade için insanlar pek tatlı hayallere düşüyorlar. Bu tatlı hayallerin mübeddel-i hakikat olduğunu görmekle elbet memnun oluruz. Bazıları da hülyanın tatlısına değil yemeğin tatlısına meftundur. Kış birdenbire barit çehresini gösterince her ne kadar bizim gibi malzeme-i şitaiyesini ikmal etmemiş ve hazırlık görmemiş olanların endişesini arttırmış ise de kömürcülerle oduncuların yüzlerini güldürmüş, bir de tatlıcıların. Tatlıcı dükkânlarına bir göz gezdirin. Ekmek, yassı, tel kadayıfları; kaymaklı baklavalar; tulumba tatlıları; revaniler velhasıl un ile şekerin türlü türlü eşkâl ve imtizacatı nazar-ı iştihayı celbeder.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Acaba şekerin idare-i bedende tesiri nedir? Fayda ve zararı neden ibarettir? Etibbadan şeker hakkında tetkikatta bulunmuş olan hayli muktedir zevat vardır. Bunların tetkikatını birer birer mütalaaya almaktan ve şekerin idare-i bedende tesiratını ne yolda tecrübe eylediklerini göstermektense vasıl oldukları neticeyi söylemek bizim için kâfidir.

(…)

Şeker nebatattan birçoğunun terkibine dâhildir: Mısırda, kavunda, havuçta, şeker kamışında, pancarda şeker bulunuyor ve Avrupa fabrikaları sarf ve istihlak ettiğimiz şekeri pancardan çıkarıyor.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.