Sanayii pek ziyade terakki etmiş olan memleketlerin faaliyet-i iktisadiyelerinde bir hadise nazar-ı dikkate çarpıyor. Bu da bütün faaliyetlerin büyük büyük merkezlerde birleşmesinden ibarettir. Evvelden ayrı ayrı, kendi hesabına çalışan fabrikatörler, memleketin mesai-i hırfet ve sanatı tezayüt ettikçe birbirleriyle ittihat etmeye lüzum görüyorlar. İngiltere’de, Fransa’da, memalik-i müctemiada, Almanya’da hep böyle oluyor. Bu suretle teşekkül eden heyetlere tröst, sendika namları veriliyor. Fakat Almanya’nın erbab-ı sanayi beyninde görülen ittifak memalik-i saireye benzemez. Hatta ismi bile ayrıdır, onlara kartel deniliyor ki iştirak manasını ifade eder.  

(…)

Musahabe-i Ticariye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.