Bir müddetten beri Dreyfus meselesi her memlekette fikirleri meşgul etmektedir.

Dreyfus aleyhine lâhık olan hükümde isabet olup olmadığı ciheti mevzu-ı bahis bulunmak hasebiyle Fransa’da bu hususun bais olduğu kıl ü kal ve endişe esasen makul görülebiliyor ise de mahkemelerin lâyuhti olmamasına ve hükkâmın dahi sair insanlar gibi sehiv ve hatadan masun ve azade bulunmamasına nazaran nice nice eşhasın bila-mucip duçar-ı mücazat edilmiş oldukları muahhiren zuhur eden ahval ile nümayan olduğu halde hiçbir vakit keyfiyetin şu işte müşahede olunan ehemmiyet-i fevkaladeyi kesp etmediği calib-i nazar-ı dikkattir. Hatta miladi on sekizinci karnda Kalas’ın (Calas) Volter tarafından ve yüz sene mukaddem Lizörk’ün [Lesurque] müşahir-i vükelâ-ı daavî canibinden badelidam tashih-i mahkûmiyetleri yolunda kemal-i keremi ve belagatla vukua götürülen say ve gayret ve teşebbüsat bile bu derece tahdiş-i ezhanı badi olmamıştı. (…)

Miladi 1894 sene-i evahirinde yani bundan üç buçuk sene mukaddem Fransa erkân-ı harbiye yüzbaşılarından Harbiye Nezareti maiyetinde müstahdem Alfred Dreyfus’un tertibat ve tensikat-ı askeriyeye müteallik birtakım evrak-ı mühimme-i mahremane suretlerini bir ecnebi devlete teslim eylediği hakkında Fransa matbuatında zuhur eden şayia Fransızları azim-i halecana düçar etmişti. Almanya ile mabeynlerinde vuku bulan muharebedeki mağlubiyetlerini başlıca Prusya devletinin memleketlerine sevk eylediği eşhasın ihbaratına hamledegeldiklerinden Fransızlar serair-i askeriyenin hüsn-i muhafazasını mesail-i hayatiyeden addetmektedirler. (…)

Makale-i Mahsusa yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

2: Memurin Dairesi –

3: Su Makinesi –

4: Tuğla Fabrikası –

5: Adanın Bir Manzarası”

[İmza: Diran Çırakyan]

Bahr-i Ahmer’de Kamran Tahaffuzhanesine Ait Menazır yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

“Servet-i Fünûn’a yazı yazmak benim gibi âcize-i kalem için gittikçe güçleşiyor. Bu güçlüğün derecesini şimdi anladım. Çünkü edebiyat ile az çok tevaggül edenler için “Musahabe-i Edebiye” serlevhası altına yazı yazmak kadar kolay şey olamazken deminden beri yazacak pek çok mütalaalar varid-i hatır olduğu halde bakınız daha üçüncü satırdayım. Bir zamandır bu kürsi-i hitabete çıkanlar o kadar talakat, o kadar ihata gösterdiler, öyle nutuklar, öyle mütalaalar irat ettiler ki artık benim için yakın bir noktadan haftada bir kere o mütalaaları dinleyip, istidadım derecesinde istifade etmekten başka yapılacak şey kalmamıştı.

Bir yerde mi okumuş, birinden mi işitmiştim bilmem: Vaktiyle bir kadın, zevcine ikide birde: “Sen edip, âlim, feylosof bir zatsın. Senin gibiler mehafil-i edepte nutuklar irat eder, alkışlanır. Şan, şöhret kazanır. Ben seni ne zaman öyle bir mevki-i hitabette görüp iftihar edeceğim?” dedikçe adamcağız lisanında lüknet olduğundan, kendisinde hırs-ı şöhret olmadığından bahis ile itizar edermiş. Bir gün kadının son derece ısrar ve ibramı üzerine bir mecma-ı üdebada hitabete mahsus olan kürsüye çıkar. (…)

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

-Kabahat bende değil beni zorla buraya çıkaran facirededir. Ey cemaat! Siz bugün yalnız şu rezaletime sebep olan refikamdan mufarakâtıma şahit olmak üzere buraya toplanmış oluyorsunuz. İşte bu kadar. Hatip sürekli kahkahalarla alıklaşarak çekilir gider.

Şimdi şu hikayeyi nakle ne lüzum vardı? Bu haftanın Musahabe-i Edebiye’sini ben kendi arzum ile deruhte ettim. Bana bu kârı teklif eden olmadı. Lisanımda lüknet de yok. Aciz olmak başka, dilsiz olmak başka, öyle değil mi? Her ne ise biraz da ben söyleyeceğim. Çünkü istifade yalnız dinlemekle olmuyor. Söylemek de lazım. İnsan fikrini söylemeli ki hatasını anlasın.

Servet-i Fünûn’un münderecatı hakkında birçok itirazlar görüyorum, işitiyorum. Şiveye, kaideye muhalif ifadeler nerede olursa olsun tahtie olunur. Hataya hata demek hata değildir. Fakat bu itirazlar o kadar yolsuz irat ediliyor ki hepsine birden hiç demek bence bu gazetenin münderecat-ı nefisesine tariz etmekten yüz kat haklı, bin kat hayırlıdır. İnsaf edelim. Şiveye, kaideye muvafık yazılmış pek çok eserlerin hiçbir şey olmadıklarını görüyoruz. Hele edebiyatta kusursuz çirkine kusurlu güzel her zaman tercih olunur. Ne olursa olsun, birine çirkin birine güzel demek tabiidir. Evet, Hüseyin Cahit Bey’in:

“Bizi karşı karşıya bulunduracak her şeyden ziyade korktuğum hatta feci bir neticeyi bile ona tercih ettiğim gülünç bir telakki vücuda getirebilecek tesadüften çekiniyorum.”

İfadesinde zaaf-ı telif yahut muhalefet-i şive olmakla bu cümlenin dâhil olduğu makaleyi hiçe saymak garezsiz olamaz. (…)

26 Şubat 1313

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…)

-26 Şubat 1313-

Şiir Yazarken yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…)

Bursa, 30 Kânunusani 1313

Tenvim-i Hissiyat yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

1900 Senesi Paris’te Küşat Edilecek Sergi-i Umumiye Ait Mebani-i Fevkaladeden Olmak Üzere yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bir Muhavere-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Şiir-i Yek-renk yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bağdat Kıyafetlerinden: Üç Bedevi yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Semere-i Hayat yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.