[*] Pol dö Roziye’nin eserinden.

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Nişanlanma ve Evlenme

Amerika kızlarından bahsolunduğu zaman bunları iki kısma ayırmak lazım gelir: bir kısmı çeyizleri gayet çok birtakım zengin kızlarıdır;  ikinci kısım ise çeyizsiz kızlardır.

Avrupa adabının taht-ı tesirinde kalan Amerika zenginlerinden bazıları Avrupa hayat-ı kibaranesine meftun olduklarından kızlarını bu âleme sokmak isterler. Bunun için kızlarının bir atik-i asilzadegânından biriyle evlenmelerine son derece hahiş-gerdirler. Hatta bu arzu-yı şedidin tesiriyle, damatlığa kabul edecekleri asilzadenin servetine hiç dikkat etmeyerek bir parasız olsa bile onlara karşı ru-yı muvaffakiyet gösterdikleri gibi ahlakına da pek ehemmiyet vermezler. Servet-i mevruselerini kumarda, sefahatte mahveden Avrupa kibarlarından birçoğu da bu zengin Amerikan kızlarının dest-i izdivacına can atarlar; çünkü bulundukları mevkii muhafaza için paraya ihtiyaçları vardır; bu para ise ancak bir izdivaç mukavele-namesi ile istihsal olunabiliyor. Onun için Avrupa ile Amerika beyninde bu türlü alım satım eksik değildir.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bir de Amerika izdivaçları iki aile arasında bir sıhriyet, bir irtibat olmaktan ziyade iki şahıs arasında bir ittihattır. Bir kızın ebeveyni yahut bir gencin anası, babası onlara koca yahut zevce bulmaya kalkmazlar, herkes kendi kocasını yahut kendi karısını kendisi bulur. Ebeveynleri yeni teşekkül eden bu aileye hiç muavenet etmezler.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Amerika kadınlarının hane dâhilindeki haysiyeti, nüfuzu pek ziyadedir. Kocaları yanlarında muti bir çocuk gibi kalırlar. Hatta isterlerse kocalarına kendi yanlarında sigara içirtmezler. Amele zevceleri umumiyetle işçilik etmezler. Mamafih karısı için de çalışan bu amele akşam eve geldiği vakit bir amir-i mutlak kesilir. Evin içinde amir yine karısıdır. Fakat kocalar karılarının hukukuna nasıl riayet ederler, vazifesine tecavüz etmezlerse kadınlar da kocalarına ait olan şeye öyle müdahale etmezler, karışmazlar.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Orada yalnız Katolik mezhebi talaka müsaade göstermez. Diğer mezahip müsait davranır. Binaenaleyh Avrupa’da birbiriyle geçinemeyen karı koca birer âşık, birer metres bularak gayrimeşru ve şayan-ı takbih bir hâlde yaşadıkları hâlde Amerika’da talakın mevcudiyeti ve suhuleti sebebiyle buna meydan kalmaz. Bu nokta-i nazardan düşünüldüğü takdirde Amerika’da çok talak vuku bulmasını ahlaksızlığa hamletmek doğru olamaz.

-22 Teşrinisani 1315-

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Amerikalıların Evdeki ve Seyahatteki Hâlleri

Amerika tarz-ı maişetinin her cihetinde kendisini gösteren bir zevk-i ahrarane ailelerin bir eve yerleşmesinde de bütün bütün hususi bir surette tecelli eder. Ailesini geçindirmek, hiç kimseye muhtaç olmamak için bütün gün kemal-i zahmetle çalışan bir adam işleri bitince hanesinde huzur ve istirahat bulmak ister. Hâlbuki şehir hayatı birçok kişileri bir yere cem ederek böyle muhat-ı sükûn ve huzur bir lane-i istirahat yapabilmeye müsait olmaz. Mamafih Amerikalılar büyük şehirlerin bu tesirine mümkün olduğu kadar mukavemet ederek büyük şehirlerde de bir sayfiyede ikamet ediyorlar gibi dağınık otururlar.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Amerika evleri sahiplerine benzer. Amerika’da evler içinde oturacaklar için yapılmıştır. Gelecek misafirler düşünülerek inşa edilmemiştir. Bir Amerikalının evi ile bir İtalyan bina-yı muhteşemi mukayese olunsa görülür ki o İtalyan bina-yı mutantanında gayet parlak ziyafetler, şenlikler verilmek pek yakışacaktır. Hâlbuki bir zevce, birkaç çocuk ile o büyük salonlarda yaşamak hiç yakışmayacaktır. Amerika evleri ise saadet-i ailenin lezzet-i sahihi düşünülerek ona göre tertip olunmuştur.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bu muvakkat hizmetçiler muti olsalar her denilen şeyi yapsalar yine neyse; fakat Amerikalı bir hizmetçiye bir emir vermeden evvel ince düşünmek lazımdır. Çünkü hizmetçiler efendilerinin, hanımlarının her istedikleri şeyi yapmazlar. Bir yere kapılanacakları vakit filan falan ve filan şeyleri yapmak mukavelesiyle girmiş olduklarını tahattur ederek kendilerine her emir verilişinde bu mukavelenin haricine çıkılıp çıkılmadığını tetkik ederler.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Hayat-ı Yevmî

Yemekler – İşret – Esvaplar – Eğlenceler

Uykudan kalkar kalkmaz bir Amerikalının ilk yapacağı şey yüzünü yıkamakla beraber hemen kahvaltısını edip işinin başına can atmaktır. Bu kahvaltıyı bir fincan çaydan, çikolatadan ibaret zannetmemelidir; Amerikalıların kahvaltıları külbastıdan, biftekten, yumurtadan mürekkep mükemmel birer taamdır. Bu taam midenin rahatsız olacağına hiç ehemmiyet verilmeden alelacele yenir. Hatta lokantalarda bile bu eser-i istical mahsustur. Mesela pişecek bir et ısmarlanırsa bu gelinceye kadar yemiş yenir, hazır yemekler yenir, en nihayet külbastı yahut biftek de yenerek derhâl çıkılır. Yemeğe böyle tersinden başlamaya mecbur eden saik vakit kaybetmek korkusudur.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Dünyada memalik-i müctemia-i Amerika kadar vasi ve bu vüsatıyla beraber her tarafında hep bir türlü elbise giyilir bir memlekete daha tesadüf etmek muhaldir. Nivyork’tan [New York] San Fransisko’ya [San Francisco], Şikago’dan [Chicago] Nuvel Orlean’a [New Orleans] varıncaya kadar her yerde esvaplar birbirinin aynıdır, bayağıdır. Vakıa bunların içinde bazen temizleri, bazen zarifleri de var fakat Amerika’da esvaba bakarak bir adamın mevki-i içtimaisini anlamak muhaldir. Şimdiki müctemia-i Amerika heyet-i içtimaisinin eski bir mazisi olmadığından burada tabii bir kıyafet-i milliyeye tesadüf edilmez.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Büyük şehirlerin korularından birine bir cumartesi günü akşama doğru girilirse birçok halkın kemal-i telezzüzle eğlendikleri görülür. Zarif, sade birçok arabalar ağaçlı yollar altından süratle geçer, bunları ale’l-ekser genç kızlar kullanır. Genç, ihtiyar birçok süvariler ya teker teker ya müctemian dolaşırlar. Velosipetler sıraya dizilerek akarlar. Orta yere doğru gayet büyük bir havuz vardır; burada yelkenli küçük sandallar bile bulunur. Delikanlılar, kızlar kürek çekerler. Daha ötede yeşil cesim çayırlar üzerinde lantenis ve beyzbol denilen top oyunları oynanır.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Fikr-i İştirak

Bir mecburiyet olmadıkça Amerikalılar şirket teşkiline teşebbüs etmezler. Ziraat, sınaat- ticaret olsun, banka işleri olsun bir şeye teşebbüs ettiler mi bunu yalnız başlarına görmek isterler. Mamafih Amerikalılar şirket teşkili fikrine muarız değildirler. Yalnız bunun için hakiki ve ciddi bir lüzum hissetmek isterler. Ve bir kere de bir şirket teşkil edince onda hemen her vakit muvaffak olurlar.

Bunun da bir sebebi var. Lüzumlu lüzumsuz bir şirket teşkil etmek ihtiyacı insanın kendi beceriksizliğini, iktidarsızlığını, bir işin ehli olmadığını bilmesinden ileri gelir.

(…)

Amerikalılar arasında hayat sigortası, kaza sigortası gayet taammüm etmiş olduğu gibi muavenet-i mütekabile şirketleri dahi pek intişar etmiştir. Hatta bir adam bazen birkaç muavenet-i mütekabile şirketine birden dâhil olur. Amerika heyet-i içtimaiyesi çalışkan adamlardan mürekkeptir. Say ve amel sahiplerinin en ziyade korkacakları şey ise çalışamayacak, binaenaleyh geçinemeyecek, yaşayamayacak bir hâle gelmektir. Binaenaleyh bunun bir çaresini aramaya say etmeleri tabiidir.

(…)

Amerika Hayatı [*] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.