Bir iki haftadan beri şehrimizde hemen hiçbir aile keyifsizlikten kurtulamadı. Çok şükür ki hastalık şiddetli olmuyor. Bir nöbet, bir sıkıntı, iştahsızlık, bulantı, mafsallarda kırıklık, bütün vücutta bir rehavet… Sonra bir nezle başlıyor, baştan göğse iniyor, birkaç gün tesirini gösteriyor. Yazla kışın hadd-i faslı olan bu günlerde, senenin bu mevsiminde soğuk algınlıkları, hafif ve şedit nezleler, az çok neşesizlik, kırgınlık eksik değildir. Şimdiye kadar da bu arızalar havaya hamlolunagelmiştir. Birkaç seneden beri enfluenza diye yeni bir hastalığın vücuduna kâni oldular. Halk buna paçavra hastalığı diye isim taktı. Vücudu hurda-haş ederek paçavraya çevirmesinden dolayı olmalı ki bu ismi münasip gördü. Etibbâ bu moda hastalığın mahiyetini tetkik etti. Mikrobunu buldu. Tedavisi çaresini araştırdı. Muhafaza-i bedenle kavaid-i sıhhiyeye riayetin bu hastalık için en müessir ilaç olduğunu ve enfluenzanın hadd-i zatında bir tehlikesi yoksa da ehemmiyetsizce davranılır, sokağa çıkılır, vücut tesirat-ı havaiyeye maruz bırakılırsa birtakım emraz-ı vahime davet edilmiş olacağını söyledi.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Doktor Şenk’in [Leopold Schenk] ağdiyenin bünyeye tesir etmesi nazariyesini takviye edecek mütalaat beyan etmesine bir şey denemez. Bunu da herkes teslim eder. Fakat bu düsturun hükmünü kız ve erkek çocuk tevlit etmek emr-i mühimine de şamil olacak kadar tevsi’ etmesi şiddetli itirazatı celp etmiştir. Ruşeymin, ceninin rahm-i maderdeki beyzaya göre teşekkül edeceğini yani kadının rahmindeki yumurtalar erkek ve dişi olarak mevcut olup fiil-i telkıh hangisine tesadüf ederse, hangisi telkıh olunursa çocuk da ona göre erkek veya kız olup bu emr-i mühim-i hayata, agdiyenin tesiri olamayacağını iddia edenlerin itirazı da calib-i dikkat görülmüştür.   

Doktor Şenk’in [Leopold Schenk] keşfi şimdilik bir iki hoş latifeye meydan vermekten başka bir netice gösterememiştir.

Paris’te neşir olunan Nasyonal gazetesinin bir muharriri bu keşfi ilan ederken müdürü, muharrirleri, mürettipleri kadınlardan mürekkep olarak yine Paris’te neşir olunan ve mesele-i isti’nası tervice çalışan La Frond [La Fronde] gazetesine bir seng-i itiraz atmak istemiş, demiş ki: “Bundan böyle kadınlar daha ziyade kız çocuğu tevlidine çalışırlar. Böylece ricale galebe edebilirler.” La Frond [La Fronde]’un bir muharriresi de: “Biz erkek çocuk dünyaya getirmekle müftehiriz. Fakat oğullarımızın Nasyonal [Nationale] muharriri gibi geveze olmamasını temenni ederiz!” sözleriyle mukabelede bulunmuş. Latife bertaraf, vücuda gıdanın tesiri gayr-i münkerdir. Mideyi sıyanet ve böylece kuvvet-i bedenin zaafa duçar olmasını men etmek kavaid-i sıhhiyenin en mühimlerindendir.

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.