Son beş on sene zarfında seyyah güvercinlere fevkalade bir hüküm verilmeye başlanmıştır. Avrupa ve Amerika’nın her tarafında bu latif ve havada harikulade bir saat tayyerana malik olan hayvanatı beslemek, terbiye etmek hususuna fevkalade ehemmiyet vermekte bulunmuşlardır. Seyyah güvercinler terbiye edildiği, yemek yediği, beslendiği güvercinliklere, yerlere pek ziyade alıştıkları cihetle buralardan alınarak uzaklara, birkaç yüz, hatta binlerce kilometre uzağa götürülüp bırakıldıkları halde eski yerlerine ve güvercinliklerine gelmeye pek haris bulunmakta, harikulade bir dikkatle uçuruldukları noktadan gidecekleri ciheti tayin etmeye ve kemal-i süratle buraya gelmeye say etmekte, seri bir şimendifer süratini de bazen geçerek mesken-i aslilerini bulmaktadırlar.

Güvercinlerin bu hassasından muhabere hususunda istifade etmek ciheti düşünülmüş ve medeniyetin şu devre-i terakkisinde vesait-i ihtilatiyenin, müraselatın ehemmiyet kesp ettiği şu zamanda güvercinlerin pek mühim hizmet ifa eyleyebilecekleri nazar-ı dikkate alınmıştır.

Bugün telgraf ve telefon sayesinde küre-i arzın kâffe-i nukatı birbirine merbut demek olup şarktan garba, şimalden cenuba her nokta, her nerede olursa olsun bir diğeriyle, semt-i re’s semt-i kademiyle an-ı vahitte haberleşmeye muvaffak oluyorsa da telgraf ve telefonun işe yaramadığı ve insanların muhabere imkânını bulamadığı yerler, zamanlar da vardır.

Mesela karadan açılmış, engin denizde yol almaya başlamış olan bir sefinenin kara ile yani bu sefinede bulunan insanların bütün diğer insanlarla münasebatı münkatı olmuş demektir. Avrupa’dan Amerika’ya yahut Amerika’dan Avrupa’ya giden vapurların en serileri bu mesafeyi altı yedi gün zarfında kat etmekte ve bu bahr-i muhit seferini icra eden sefinedeki yüzlerce insanlardan bir müddet zarfında – öldüler mi, kaldılar mı – hiçbir haber alınamamaktadır. Kim bilir nice valideler, nice hayırlı zevceler uzunca bir deniz seferi icra eden evlat ve ıyali için endişe içinde kalmıştır. Bu endişe ve telaş da becadır. Çünkü şimdiye kadar deniz kazalarının önü alınmak için pek ziyade gayret olunduğu, erbab-ı vukuf ve erbab-ı insaniyet bu emelin husulüne pek çok çalıştığı, vapurlar intizam ve mükemmeliyet kesp ettiği, bütün sevahilin tehlikeli noktalarına fenerler yapıldığı, müsadematın meni için nazariyatı tamamen akla mutabık – maatteessüf tatbikatı henüz müteassir – usul ve kavait vaz olunduğu halde bu kazaların katiyen önünü almak kabil olamamıştır.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Şimdiye kadar birçok etibba “deniz tutması” dediğimiz da-i mizacı tetkik etmek, bunun neden tevellüt ettiğini anlamak, buna bir deva-yı müessir bulmak için hayli uğraşmışlardır; acaba bir netice-i katiyeye destres olabildiler mi? Bu bapta bir hüküm veremeyiz. Bazı fizyolojistler diyor ki: “Bu maraz eviye-i dimağiyede kanın cereyanına ârız olan bir nevi bataetten hasıl olur. Diğerleri bu mütalaayı kabul etmiyorlar; onların fikrince: “Bilakis deveran-ı demin bataetini husule getiren bu marazdır.”

Bahis böyle ihtilafa düşer gibi görünmekle beraber yine bir tek çare-i tesviye ile hallolunmak ihtimalinden bait değildir; çünkü esas mesele dimağda cereyan-ı demin düçar-ı bataet olmasıdır. Biz bu hususta uzun uzadıya teşrihata girişmeyeceğiz, yalnız Almanya’da ahiren bir doktorun bu da-i muazzebe karşı bulduğu çare-i müessiri beyan edeceğiz.

(…)

Gazetemizin yine bu kısmında seyyah güvercinlere dair de ince bahisler cereyan etmişti. Birtakım erbab-ı tetkik hava postacılığını ifa eden bu kuşcağızların bir sürat-i fevkalade ile seyir ve hareketlerini, şayan-ı hayret bir maharetle tayin-i cihet edebilmekteki kudretlerini nazar-ı itibara alarak bahr-i muhitin mühip dalgaları arasında yuvarlanıp giden vapurların ahvaline vakıf olmak ve yolcularla muhabere etmek imkânını da onların zayıf kanatlarında aramışlardır. İlk tecrübe Transatlantik Kumpanyası tarafından mevki-i fiile konulmuş ve muvaffakiyet ümidi hasıl olmuştur.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Hiç muhtemel görünmeyen şeyler bile yedd-i beyza-yı fende kisve-i imkana giriyor; erbab-ı fen ve sanat en kıymetsiz mevadd-ı müptezeleyi eşya-yı nefiseye kalp ve tahvil ediyor.

Nebatatın selüloz kısmından ipek imal olunduğunu bir aralık gazetelerde okumuştum. Fakat bunda istimal olunan mevadd-ı kimyeviye kabil-i ihtirak bir terkip husule getirdiğinden ameliyat-ı tehlikeden salim değildi. Ahiren yine Almanya’da bir kimyager ipek fabrikalarında işe yaramayan pamuk kırıntılarını tehlikesiz bir surette harire tahvil etmenin yolunu bulmuştur.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.