“İklim”

Bir mahalin sath-ı bahirden derece-i irtifası bir sene zarfındaki hararet ve bürudetiyle rutubet ve yübuseti ve cihat-ı muhtelifeden esen rüzgârların hangisine daha ziyade maruz olduğu, velhasıl havasının tagayyürat-ı daimesi bize orasının iklimini bildirir.

Hangi memleketin olursa olsun havası ziraatince tesirat-ı külliye husule getireceğinden ikliminin tabiatını bilmek ve ona göre bir usul-i ziraat ittihaz etmek lazımdır.

(…)

Musahabe-i Ziraiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…)

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

[Lokomotif] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

 İşte Ramazan-ı şerif… İlk davul sesi bir gulgule-i davetkâr ile birçoklarımızı daha birinci geceden gazinolara, kahvelere, çaycı dükkânlarına, berber dükkânlarına koşup kapanmak üzere evlerden dışarı çağırırken; en evvel hatırıma gelen şey, bu izdihamgâhların dumanı, sıcağı… o boğucu, o asaba hafakanlar getirici dumanıyla sıcağı oldu. Gözümün önüne sislenmiş, buğulanmış, sonra mütecessis bir elin tersiyle yarı silinmiş camlar… Üzerinde ılık, mütereddit ter damlaları koşuşan; bütün o kahvelerin, gazinoların, çaycı dükkânlarının, berber dükkânlarının camları dizildi ve ben bunların arkasından içeri bakarken sanki oradaymışım, o sigara, tömbeki, petrol, kömür dumanlarından mürekkep kesafet-i buhar arasında kalmış, boğuluyormuşum gibi nefesimde bir tutukluk, kalbimde bir çarpıntı duyarak manzaramı değiştirmeye lüzum gördüm. İlk hareketim bir pencere açıp, odamın havasını değiştirmek oldu. Sonra… Sonra size bu satırları yazmak için masamın başına geçtim.

 Geçende resail-i fenniyeden biri, hava ve dumanlar hakkında şayan-ı dikkat bazı izahat veriyordu. Malumdur ki hemen herkes şehir havasının mazarr-ı sıhhat olduğunu söyler; köy havasının rüçhanını ise hiç kimse hani muhtaç-ı bahis bulmaya bile cesaret edemez. Acaba bu doğru mudur? Bazı hakayık vardır ki ehemmiyetleri mahza şöhret-i şayialarından, ibtidallerinden ibarettir, en küçük bir tetkik önünde hemen sönerler. İşte şehir havasıyla köy havasının mukayesesi ve bunun ötekine tercihi meselesi de o nev’ hakikatlerdendir. Şimdiye kadar yapılan tetkikat ve tahlilat-ı kimyeviye tarafından birinin diğerine müreccehiyetini icap ve isbat edecek bir neticeye vasıl olamamıştır.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Dâü’l-kuül… İşte bir düşman-ı hayat ki beşeriyet-i mütefekkirenin her türlü mesaisine, ikdamatına rağmen zehirli dişleriyle birçok mevcudiyetleri kemirmekten men edilemiyor.

Çok şükür bizde alkolizmin tesirat-ı vahimesi o kadar vasi değildir. Memalik-i garbiyede bu mühlik canavarın yıktığı, zehirlediği hayatların had ve hesabı yok.

(….)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Son istatistiklere nazaran küre-i arz üzerinde madencilikle taayyüş eden ve işleyen nüfusun miktarı dört milyon dört yüz bindir. Bunun sekiz yüz yetmiş beş bini yalnız İngiltere’ye aittir. Eğer Hindistan ve sair müstameratındaki madenciler de dâhil-i hesap edilecek olursa bu miktar iki kat olur; çünkü yalnız Seylan madenlerinde yedi yüz bin kişi çalışmaktadır.

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.