Medrese arşivleri - Servet-i Fünun Dergisi

Paris Postası

[Mehmet Agah] — Mon, 17 Sep 2018 12:49:45 +0000

Madam Jan Diyolafova [Madam Jean Dieulafoy]

Hikâye değil, hakikattir. 1870 tarihlerinde, Fransa-Almanya muharebesinden üç ay evveldi. Genç, güzel, şatır, zeki henüz on sekiz yaşında bir kız Paris’te bir medrese-i ruhbanda ikmal-i tahsil etmiş, maskat-ı re’sine, Tolöz [Toulouse] şehrine dönüyordu. Avdetinden bir müddetçik sonra da Diyolafova isminde bir genç mühendise varıyordu. Efendide kuvve-i ilmiye heves-i terfi, emel-i tefeyyüz fevkaladeydi. Fakat hanım da bundan aşağı kalmıyordu. İzdivaç araya girdiği için tâ mektep sıralarında bir duhter-i pakize-eda iken beslenen amal-i iştihar sekteye uğramıyordu. Bilakis daha ziyade büyüyordu. Karı koca gittikçe iki refik-i tahsil ve tefekkür ve tahriri andırıyorlardı. Bu iltisakın her nedense semere-i zürriyeti olmadı. Başka, müstesna bir yola dökülen bu iki kalbi hissiyat-ı ubuvvet ve emvet iştigal eylerdi. Ne hükmü var? Cihanda ilimden, irfandan büyük medar-ı teselli olur mu? Telifat-ı ilmiye kıymetçe, letafetçe evlattan geri kalır mı? Bu hakikati çoktan beri bilen Diyolafovalar galiba şu mahrumiyetten meyus değil mahzuz oldular. Oldular da emel-i fazılanelerine bir kat daha sarıldılar.

(…)

Paris Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Paris Postası

[Mehmet Agah] — Mon, 17 Sep 2018 13:19:10 +0000

Seyahat ne büyük mekteptir, ne ilimdir, anlamak için bu iki muharririn asar-ı müşterekesini okumalı. Jan Jak Russo [Jean-Jacques Rousseau] yayan gezmeye dair bir eserinde bazı mütalaat serd eyliyor. Tabiatın büyük bir medrese, bir medrese-i irfan olduğunu gösteriyor. Bu bedayie karşı göz yumarak sırf kitaplardan, kâğıtlardan hakayık-ı şuunu anlamak isteyenlere hayret eyliyor. Bu mülahaza pek doğrudur. (…)

Paris Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Paris Postası

[Mehmet Agah] — Mon, 17 Sep 2018 15:15:50 +0000

Bu mesaiye, bu gayrete, bu hizmete mükâfaten Madam Diyolafova taraf-ı hükümetten bir müsadeye mazhar oldu. O da kadın olduğu halde alenen erkek esvabı giyebilmektir ki her yerde memnuattandır. Filhakika senelerce kisve-i reclane ile gezdikten sonra yine fistana sarılmak, etvar ve külfet-i zenane almak bir parça müşkilceydi. Fransa hükümeti iki büyük kadına meziyet ve marifetleri hasebiyle bu müsaadeyi verdi. Biri şu medar-ı bahsimiz, ikincisi Madam Roza Bonor [Rosa Bonheur]’dur ki maruf bir ressamdır. (…)

Paris Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Londra’dan Mektup

Bir Okur — Wed, 19 Sep 2018 21:06:07 +0000

Keymbriç [Cambridge] Darülfünunu

[Yazar ismi belirtilmemiş]

Pek çok ecnebiler İngiltere’nin Oksford [Oxford] ile Keymbriç [Cambridge] darülfünunlarını tertibatça Avrupa’nın sair darülfünunları gibi zannederler. Avrupa darülfünunları esasen azıcık yekdiğerine müteşabih iseler de bu iki İngiliz darülfünunu tamamıyla başka bir usuldedir. Belki ifadatımı bilgiç ve alafranga beylerden pek çokları istihfaf ederler, lakin ben gerek medreselerimizde gerek bu iki darülfünunda imrar-ı eyyam ettiğimden bila-tereddüt ifade edeyim ki bu iki darülfünun teşkilatça bizim medreselerin tarz-ı kadim tesislerine pek müşabihdir.

(…)

Kadimden beri medaris ve ehl-i medarisimizin selatin-i aliye-i Osmaniye’mizden gördükleri himaye ve niam-ı tergibkâraneyi bu İngiliz kolejleri İngiltere krallarından görmemişlerdir. Buralarını muhakeme ettikçe o himayeleri hüsn-i istimal etmediğimiz sabit oluyor ve kusurumuzun sübutuyla yüzümüz kızarıyor.

Londra’dan Mektup yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.