(…)

Biliyorum, muharrir-i musahabekârınızın her vakitten ziyade Ramazan’da söylediklerini dinlemek, hislerine iştirak eylemek istersiniz. Şehrimizin Ramazan menazırını gördükten sonra acaba Servet-i Fünun postacısı da şu seyrettiklerimiz için ne yazacak dersiniz.

Mah-ı mübareğin ilk günlerinde “menazır-ı Ramazaniye”yi nazar-ı tetkikten geçirirken hep bu ciheti düşünüyordum. Defter-i hatırata ufak tefek işaretler vaz etmek şartıyla Ayasofya’dan Fatih’e kadar yaptığım bir cevelanda zemin-i musahabe teşkil edecek iyi sermaye buldum diye seviniyordum. Yok yok! Ne derlerse desinler İstanbul’un Ramazanlığı hiç de her sene yeknesak değil.

(…)

Lakin uzun gecelerde sahuru getirmek de ne kadar müşkil. Şehzadebaşı bize bu hususta iyi yardım eyliyor ama yine nafile. Artık tiyatroları saat 3’te başlatıp 11’e kadar sürmeye teşvik etmek biraz güç olur.

(…)

Ramazan’da evvel müşahede edilen mutedil, müsait havaların devamını pek arzu eyliyorduk ama kış yine hükmünü icraya başladı. Hele Pazar günü ikindiden sonra Ramazan cevelanına ibtidar edenler –boş midelerin tesiri de inzimam ederek- şiddet-i burudeti pek iyi hisseyliyorlar, Beyazıt sergisini bir defadan fazla dolaşmaya muktedir olamıyorlardı.

(…)

İşittiğimiz o Çin ve Japon mağazası buradan ilerideydi. Aksa-yı şark yadigârları içinde o kadar şayan-ı hayret bir şey göremedik. Birtakım kitap-füruşlarla “tiryaki” levazımı satanlar arasında yolumuzda devam ederek dışarı çıktığımız vakit ise şimal rüzgârı daha sert esmeye başlamıştı.

(…)

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Teşrinievvel Paris için bir mevsim-i teceddüt, bir mevsim-i feyzdir. Bu garip diyarın hazanı bahardır. Bir bahar-ı sunidir. Çünkü debdebe, alayiş, taravet, hasılı hayat, hayat-ı medeniyet o zaman yenileşir, yeniden başlar. Yaz âdeta bir şitaya benzer ve sokaklarda halk azalır ki ağaçlardan yapraklar dökülür gibidir. Dersler, müsamereler, eğlenceler, oyunlar kapanır ki âdeta meyveler tükenir demektir. (…)

Paris Muhbirimizden Mektup yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Daha yakınlara gelirsek Odeon var ki bu âdeta her türlü şümulüyle bir mekteptir. Bir mekteb-i edeptir. Bu seneki cetveline bak, perşembe günleri öğleden sonra neler arz eyliyor. Ta tiyatronun mebdeinden başlıyor. Yunanilere kadar çıkıyor. Evvela Aşil’in [Aiskhylos] “İraniler” [Persler] oyununu oynuyor. Bu oyuna, bu esere, bu müellife dair iptida-yı emirde uzun bir takrir var.

Paris Muhbirimizden Mektup yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Konfetilerin, serpantinlerin icadı pek eski değil, lakin çabuk taammüm etti. İçlerinde sahib-i lisan olanlar da var. Evet, müteaccip olmayınız, konfetinin söz söyleyeni demek istiyorum. Geçen hafta refik-i muhteremimiz Sabah gazetesinde, bir konfeti kendi sergüzeştini yazmamış mıydı ya? Varakpare fabrikanın o cesim kâğıt hamuru kazanından bida’ ile nasıl konfeti haline girdiğini, kutular içinde dükkâncıdan dükkâncıya memleketten memlekete nasıl gezdiğini, nihayet bir baloda zarif bir el tarafından nasıl savrulup atıldığını, sonra oranın hava-yı har ve ziyadarı içinde biraz temevvüçten sonra bir erkeğin gömleği içinde ne yolda ahz-ı mevki eylediğini pek güzel hikâye etmiş. Hele kendi yüzünden hanede beyle zevcesi arasında çıkan münazaa fıkrası konfeti sergüzeştini okuyanları hep güldürmüştü. Konfetinin kendi tarihçe-i hayatını böylece – tabii yalnız gazetesi sütununa geçirecek kadar ketum- bir muharrire hikâye etmiş olduğunu arkadaşlarımdan birine anlatırken o da başından geçen aynı böyle bir vakayı nakletti. O zavallı da balo müzeyyenatından birine mahrem-i esrar olmuş, ama kendine tevdi-i sır edenin hayatı o renkli kâğıt parçası kadar hükümsüz değilmiş. Meğer arkadaşım bir gece kolunda gezdirdiği matmazelin arkasındaki tül esvapla konuşmaya yol bulmuş. O esvaptan tekmil beş senelik tercüme-i halini öğrenmiş. Öğrendikçe hayretten hayrete düşmüş. Nasıl düşmesin ki? Maskesi altında kendine gâh naz u istiğna gâh latife ve istihza gösteren sevimli kızcağızın sırtındaki esvap bile kiraymış. Sahibi olan dükkâncı tam dört senedir karnaval mevsimlerinde elbiseyi defaatle böyle nazeninden nazenine icar edermiş. O sayede zavallı esvap sırttan sırta dolaşır, mesela bir akşam etine dolgun, harekâtı ciddi bir madamın sırtında gezdikten sonra ertesi gece vücudu narin, civa gibi müteharrik bir işve-saz-ı şabede-bazın zebun-ı heva ve hevesi olurmuş. Bazen müracaat edenin vücuduna göre genişler, daralır; bazen uzanır, kısalırmış. Bunlar zavallı esvabın çektiklerinden bir kısmı. Hâlbuki daha öyle zahmetlere düşmüş, öyle şeyler görmüş ki sergüzeştini dinleyen zat bile bana hikâye etmeye yetişemedi. Nerede kaldı ben size yazabileyim.

Musahabe-i mutademizde size yazacak zevk-i averane haberlerden biri de Beyoğlu’na bir Fransız tiyatrosu gelmiş olmasıdır. Yeni kumpanya Mösyö Kristiyan ve Madam Darbeli’nin taht-ı idaresindedir. Bunlar mevsim-i şitanın bidayetinde bir kere daha şehrimizden geçmişti. Kumpanya bu defa oyuncularını ikmal ederek erbab-ı temaşayı cidden memnun edeceğini vaat eyliyor ve bize –ilan varakalarında- düzinelerle oyun esamisi sayıyor. Cumartesi akşamı ve dün gece Emil Zola [Emile Zola]’nın Terez Raken [Therese Raquin]’i oynandı. Tiyatro biraz kalabalıkmış seyredenler, biraz sıkıntılı fakat hoş bir oyun seyreyledik, diyorlar. Bir başka musahabetimizde bizim de göreceğimiz piyesler hakkında malumat veririz.

Ahval-i havaiyede malumatları olduğunu iddia edenler de bu sene baharın çabuk geleceğini, sürekli olacağını söylüyorlar. Yine bu adamlardan kış iptidasında “Yapraklar ağaçların tepesinden dökülüyor, kestane bol oluyor, onun için kış şiddetli geçecek.” rivayetini işitmiş, evvelemirde çokluk ehemmiyet vermemiştik. Ama nasıl şiddetli soğuklar gördüğümüzü unutmak kabil olmadığı için şimdi kemal-i hulusla bahar hakkında verilen haber sahih olsun duasını eyliyoruz.

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Derece-i inbisatı hakikaten germi bulunan bazı erbab-ı zevk ve safanın Cuma günü şimalden doğru gayet sert ve soğuk olarak esen rüzgâra bile ehemmiyet vermeyerek arabalarını Kâğıthane’ye kadar indirdikleri temin ediliyorlar. Hâlbuki o gün Kâğıthane tepelerini bilmem ama Beyoğlu’nun yüksek ebniyeli dar sokaklarında bile şiddetli poyraz insanı fena halde kavuruyordu. Onun için bu metanet-i zevk-perveraneyi takdir etmeyiz fakat muahezeye de hiç hakkımız yoktur. Keyiften bahis olunuyor mu ya?

Havaların müsaidatını gördüğümüz hafta zarfında asıl keyif, iki gece Odeon Tiyatrosu’nda tecelli etti. Sadasının güzelliği, fevkaledeliği ve tesiriyle Avrupa’da hakikaten teferrüd etmiş olan Madam Hirakle Darkle o geceler Beyoğlu halkını da mest-i şevk ve garam eylemiş, sadasını dinleyenlerin hafızalarında silinmez bir hatıra bırakarak ertesi gün İtalya’nın yolunu tutup gitmişti.  (…)

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.