Verem!.. Bu gaddar illet hakkında şimdiye kadar insaniyet kabil-i tasavvur her tedbire müracaat etmiş, her çareye başvurmuş olduğu hâlde henüz ciddi bir semereye destres olamamıştır. Hâlbuki memalik-i mütemeddinede günden güne müteverrimlerin çoğalması, bu muvaffakiyetsizlikle beraber, yine erbab-ı ihtisası taharri-i tedabire sevk ediyor, çareler düşündürüyor. Geçen mayıs içinde Berlin’de beynelmilel bir tıp kongresi teşekkül etmişti. Bu kongrede yalnız verem hastalığı mevzu-ı bahis olunmuştur. Kongre azasının hepsi tabip olduğu hâlde meselenin doğrudan doğruya tıbba, fenne taalluk eden cihetinden en az bahsedilmiş, mübahasat daha ziyade müthiş illetin men-i sirayeti vesaili hakkında cereyan etmiştir.

(…)

Berlin Verem Kongresi’ne giden tabipler Almanların bu düşman-ı hayata ciddi bir niyet-i galebe ile ve pek fiili ve müesser vesait-i tedmiriye ile mücehhezen hücum ettiklerini görmüşlerdir. Bu vesait arasında en çok şayan-ı dikkat olan “Fukaraya mahsus sanatoryum”lardır. Almanlar bu darüssıhhaları hastalığın kablezzuhur önünü almak hususunda pek müfit bir vasıta olarak istimal ediyorlar. Başka memleketlerde sanatoryumlar fukaradan ziyade erbab-ı servete küşadedir; halbuki fukaranın buna ihtiyacı zenginlerden pek çok ziyade olduğunda şüphe yoktur.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Geçen hafta Avrupa’da, buhar makinelerini icat eden Vat [James Watt] kadar, şimendiferi ihtira eyleyen Estefanson [George Stephenson] kadar âlem-i medeniyete büyük bir hizmette bulunmuş bir zat, Mösyö Gram [Zénobe Théophile Gramme] vefat etti. Gazetelerin bu kadar şayan-ı dikkat bir zatın vefatına karşı gösterdikleri lakaydiye hayret etmemek kabil değildir. İhtimal ki bizim gazeteler bunu hiç yazmadı bile. Fakat Avrupa ceridelerinin kısm-ı âzamı da buna birkaç satırdan fazla bir şey tahsisini zait gördüler. Çünkü elektriğin ulemaya mahsus darü’l-istihzarlardan harice çıkarak hayat-ı yevmiyemizde istimalini temin eden Mösyö Gram olmuştur. Bu muvaffakiyet ise buhar kuvvetinin keşfinden, şimendiferin ihdasından aşağı telakki edilemez, beşeriyet için bu keşfiyat-ı mühimme kadar nafi ve müsmirdir. Mösyö Gram olmasaydı bugün elektrik galvani ve volta devirlerinden biri bulunduğu hâlde kalacak, sanayide akıllara hayret veren o tatbikat-ı mütenevviası insaniyeti müstefit edemeyecekti.

Filhakika, bugün elektrik ziyasıyla sokakların, binaların, her tarafın tenvir edilebilmesi, şimendiferlerin, tramvayların elektrikle işlemesi, yüzlerce beygir kuvvetine muadil kuvvetlerin bir telgrafname suhuletiyle mahall-i baideye sevk olunabilmesi şerefi büyük bir mektepten, hatta bir iptidai mektebinden bile şehadetname ahzedememiş olan bu hakir adama, Mösyö Gram’a aittir.

(…)

Avrupa Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.