Şimendifer arşivleri - Servet-i Fünun Dergisi

Bursa Muhbirimizden Mektub-ı Mahsus

Bursa Muhbiri — Thu, 09 Mar 2017 10:10:08 +0000

24 Ağustos 312

Şehrayin – Atranos Muhacirleri – Havalar – Mudanya – Bursa Şimendiferi – Acemler Mevkifi – Bursa’dan İzmir’e Gidip Gelen Derrace Süvarlar

Cülus-u meymenet-i menus-ı Cenab-ı padişahiye müsadif ruz-ı mesadette şehrimizde mükemmelen icra-yı şehrayin olunarak bermutat erkân ve memurin-i vilayet-i daire-i belediyede ifa-yı rasime-i tebrikat ettiler.

Bursa Muhbirimizden Mektub-ı Mahsus yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bursa Muhbirimizden Mektub-ı Mahsus

Servet-i Fünûn — Thu, 09 Mar 2017 10:15:51 +0000

Bursa Muhbirimizden Mektub-ı Mahsus yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Adana Vali Vekili Saadetlü Mehmet Şakir Paşa Hazretleri

[Ahmed İhsan] — Wed, 07 Nov 2018 20:10:12 +0000

Ertuğrul sancağında bir kabile-i sadakat-şiar efradından ve cennetmekân Sultan Mahmut Han zamanında temeyyüz etmiş umeradan olan pederi Miralay Hüseyin Bey’in vefatıyla bikes ve yetim kalarak bi’l-irade-i seniyye-i hazret-i padişahi altmış beş tarihinde Mekteb-i İdadiye-i Mülukâne’ye kabul ve ikmal-i tahsil ile yetmiş beş tarihinde erkân-ı harbiye yüzbaşılığına ve iptida Şemni ve bade Girit ceziresinde bir sene hüsn-i hizmette bulunmasına mükâfaten seksen beş tarihinde binbaşılık rütbesine nail olup, seksen dokuz tarihinde kaymakamlık rütbesiyle İstanbul haritasının tashihine memur edilmiş ve bir müddet Nafia Nezaret-i Celilesi Şimendifer İdaresinde ve iki sene kadar Sofya’da müteşekkil şimendifer komisyonu azalığında bulunarak, doksan tarihinde rütbesi miralaylığa terfi edilmiş ve Sırbiye vukuatında Vidin ve Zayçar fırkasının erkân-ı harbiyesi riyasetinde bulunarak, Dersaadet’e avdetinde Mekatib-i Askeriye-i Şahane Ders Nezaretine tayin kılınmış ve Rusya muharebe-i ahiresinde mirlivalık rütbesi tevcih buyurularak Sohum’a sevk olunan fırkanın erkan-ı harbiyesi riyasetine bi’t-tayin-i azam buyurulmuş ve Sohum’dan avdetinde Bab-ı Seraskeride müteşekkil Müşavere-i Harbiye Komisyonu azalığına ve bir müddet sonra Tensikat-ı Askeriye Komisyonuna memur olup, ondan sonra Yedinci Ordu-yı Hümayun erkân-ı harbiyesi riyasetine memuren Yemen’e azimet eylemiş ve San’a’da bulunduğu sürede Yemen haritasının tanzim ve tersimine muvaffak olarak bade tab ve temsil ettirmiştir.

Adana Vali Vekili Saadetlü Mehmet Şakir Paşa Hazretleri yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Almanya Askerî Şimendiferleri

[Ahmed İhsan] — Wed, 07 Nov 2018 20:18:36 +0000

Sevkülceyşin Vaterlu [Waterloo] muharebesinden beri gösterdiği tebeddülat şayan-ı dikkattir. Zamanımızda harekât-ı askeriye – ihtiraat-ı cedide ve terakkiyat-ı medeniyeden istifade olunarak – o derece süratle icra edilmektedir ki bu asır iptidasındaki sevkiyat-ı askeriye ile mukayese edilse izhar-ı hayret olunmamak elden gelmez. Esna-yı seyrüseferde sürat-i fevkalade ile lazım gelen yerlere şimendiferler tesis edilmek üzere ordularda ayrıca şimendifer bölükleri teşkil olunmuş ve bu bölüklerin sevkülceyş nokta-i nazarından temin eyledikleri istifadeler askerî manevralarında görülmüştür.

(…)

Almanya Askerî Şimendiferleri yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Postası

[Ahmed İhsan] — Thu, 06 Dec 2018 20:24:08 +0000

Yaz geldi, kışı geçirdik diye sevinirken, güç bela aşırdığımız bir misafirin güya bir söz daha söylemek, bir iltifat daha etmek üzere merdiven başından geri dönmesi gibi bu hafta eyyam-ı baridenin avdet eylemesi doğrusu pek canımızı sıkmıştı. Mart’ta görmediğimiz soğuklar, mevsim-i bahara şaşasıyla dâhil olan nisanın bidayetinde tekerrür edince kışlık esvaplar bir daha meydan aldı, fasl-ı medid-i şitada yana yana dolmuş, tıkanmış, sanki metrukiyetten mütevellit gibi bir vaziyet-i hazin almış olan sobalar, bir son dest-i nevaziş daha gördü. Tekrar ateşlendi. Biz de ısındık. İyi ama herkes fikr-i dur-endişane ile sobaları muhafaza etmedi. Hatta eşyasını toparlayıp yazlık köylere gidenlerimiz bile var. Onların yeni yapraklanan ağaçlara, gittikçe letafet-i levni artan zümridin çayırlara karşı gayr-ı mahfuz odalarında tedarik eyleyebildikleri mangal ile ısınmaya uğraşmaları sahihan gülünecek ve biraz da acınacak manzara teşkil eder. Hekim kimdir, başına gelen diye bir darb-ı mesel vardır ya? Mart’ın latif havalarına aldanıp göç etmek bir kere benim de başıma gelmiştir. Güya gittikten sonra üç dört gün aman ne isabet eyledik diye sevinirken poyraza dönen rüzgârların getirdiği soğuk öyle ciğerlerimize işledi ki tarif edemem. İnsanı ancak yazın barındıracak kadar düzgün çerçeveli odamızı kömür ateşi ile ısıtmaya çalışarak mangal başında tiril tiril titrerken hep karşımızdaki bir köşkün sobasından çıkan keyifli dumana mütehassirane hasudane bakardık. Vakıa o köşktekiler bütün kışı köyde geçirdikleri gibi o zaman sitte-i sevir soğuğuna dahi sobalarının hararetiyle mukabele eyliyorlardı. Fakat hatırlarına getirmiyorlardı ki karşılarından pembe boyalı köşkte bir ev halkı ufacık kahve mangalına doldurdukları ateşin etrafına toplanmışlar, mütehassirane sobalarından savrulan beyaz dumana nasb-ı nigâh ediyorlar. Hele ben mangal başındaki çocukların o dumanı temaşadan sonra bir de bana atf-ı nazar eyledikleri zaman o nazarlarda bir itab-ı sakitane buluyor, herkesten ziyade sıkılıyordum. Evet, takvimlerde eyyamın karşısında “kasım” işareti bulundukça kışlık odun ayırılmak caiz değil, ruz-ı hızır başlayınca soğuk korkusu kalmaz.

(…)

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

İstanbul Postası

[Ahmed İhsan] — Thu, 06 Dec 2018 20:33:24 +0000

(…)

İdare-i mahsusanın da yakında ıslah-ı ahval eyleyeceğini işitiyoruz. Kariben yeni bir vapur daha mübayaa olunup İstanbul’a müteveccihen Londra’dan yola çıkacak diyorlar. Üç dört sene evvel de böyle vapurlar mübayaa eylediler, limanımıza geldi. Fakat yeni geldikleri zaman şirket-i hayriye vapurlarına gıbta-bahş oldukları hâlde şimdi piyade kayıkların sürati bile onlara gıbta-ferma oluyor. Bakılmayacak, tamir yüzü görmeyecek, yürümez hâle gelmeden havuza çekilmeyecek olduktan sonra yeni vapur mebayaasına ne lüzum var? Tesisat-ı nafiyada en mühim şey tamirat-ı mütemadiyedir. Tamirat olmadıktan sonra isterler ise Manş Denizi’nde işleyen saatte yirmi mil yol alır vapurlardan getirsinler!

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Musahabe-i Fenniye

M. Sadık [Mahmut Sadık] — Fri, 21 Dec 2018 18:18:14 +0000

Mikroplar ve madenler – Maden taharriyatında mikropların faydası – Maden-i muhtelifenin muhtelif mikroplar üzerine tesiri – Veba-i bakri hakkında bir iki söz: Esbab-ı maraz – Balonculuk – Havadan ağır balonlar ve kuvve-i mahreke – Berlin’de alüminyumdan mamul bir balonun tecrübesi – Tahte’l-bahr bir sefine – İstokholm’de [Stockholm] tecrübesi.

Bir aralık beşeriyet mikroplardan korkmaya başladı. Bu tufeylatın tehacümatından kendini müdafaa etmek çarelerini düşündü. Bunları insanlar üzerinde bir bela gibi telakki ederek şerlerinden, mazarratlarından tevakki etmek lazım geldiğini mülahaza etti. Herkes bu mikroplardan ilel ü emraz-ı mühlike tohumlarıdır diye ürktü. Lakin tetkikat ileriye götürüldükçe bunların elinden kendimizi kurtarmanın çaresi olmadığını ve bu tufeylat ile hoş geçinmenin yoluna bakmak iktiza ettiğini anladık. Bunları esbab-ı hayatiyeden addettik. Hatta bunlarsız hayat olmayacağını bildik. Kanun-ı hayatın bunlar üzerine de tatbiki lazım geldiğini öğrendik: muzırlarından kaçınmak, faydalılarını celbetmek hatta mümkün olanlarından istifadede bulunmak. Beşerin uzviyat-ı saireye karşı mesleği bu değil midir? Hayvanat-ı vahşiyeden kaçar, bunlardan kabil-i terbiye gördükleriyle daima kendi emir ve kahrı altında tutacağı ve istifadesine hadim kılacağı hayvanatı da yanında saklar, bakar, yedirir, içirir, bunlardan bin türlü istifade kapıları bulur.

(…)

İhtimarat hakkında tetkikatta bulunup mikropların tesiratı ve keyfiyatını ortaya çıkarmakla Mösyö Pastör [Louis Pasteur] terakki-i sanata da büyük hizmet etmiştir. Boyacılık mikropların tesiratıyla ne dil-nişin renkler, imtizaçlar meydana çıkarmıştır. İpek yetiştirmek bu sayede ıslah olunmuştur. Yakında da mikropların mahir bir kimyager gibi maadinin muayenesinde hizmet görüp fevkalade bir maharet ve iktidar göstermelerinden bahsolunuyor.

(…)

Biz arayacak değiliz ya… Etibba arasınlar. Bizim arayacağımız, buraya kaydedeceğimiz havadis-i fenniyeden ibarettir. Yevmi gazetelerde beş on gün evvel havadis sırasında İzmit taraflarında veba-i bakri zuhura geldiği yazılıydı. Bu havadis, fen nokta-i nazarından halkı müstefit edemez lakin memleketimizce bâdî olacağı mazarrat itibariyle duçar-ı endişe ve teessüf eder. Veba-i bakri yüzünden memleketimiz birçok zarar-dide olduğu cay-ı inkâr değildir.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Musahabe-i Fenniye

M. Sadık [Mahmut Sadık] — Fri, 21 Dec 2018 18:27:06 +0000

Amerika’da bargirler sürülerle sahralara salıveriliyor. Çünkü artık bunlara iş bulunmuyor. Ziraat makinelerle, şehir ve kasabat arasında nakliyat şimendiferlerle, bir şehir içinde elektrikli tramvaylarla, yahut kendi kendine makine ile hareket eder arabalarla…

(…)

Erbab-ı fen balonları ıslah etmeye ve balonlar yerine kaim olabilecek uçma makinelerini bilfiil istifadeyi temin edecek bir hâle ifrağ eylemeye gayretten hali kaldıkları yoktur. Yakında Berlin şehrinde havadan ağır bir balon bir makine kuvvetiyle uçurulmuş fakat tecrübe muvaffakiyet göstermemiştir. Alman mühendislerinden Şoraç’ın tertib-kerdesi olan balon, alüminyum madeninden yapılmış ve bir tarafı mahrut ile nihayetlenmek üzere bir üstüvane şeklinde bölünmüştür.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Musahabe-i Fenniye

M. Sadık [Mahmut Sadık] — Fri, 21 Dec 2018 19:08:51 +0000

(…)

Havada seyahat meselesi kati bir suret-i hâl bulamadığı hâlde insanlar bundan zerre kadar meyus olmamakta ve bilhassa erbab-ı fen bu meseleye bilfiil değilse bile bin-nazariye hallolmuş bitmiş nazarıyla bakmaktadır. Vesait-i nakliye ve seyir ve hareket nokta-i nazarından insanların halline çalıştıkları yalnız kuşlar gibi havada uçmak meselesi değildir. Balıklar gibi deniz diplerinde gezebilmek için de uğraşmaktadırlar. Şimdi bu maksadı istihsal için tahte’l-bahr hareket etmek üzere birtakım vapurlar icat etmişlerdir.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.