Son beş on sene zarfında seyyah güvercinlere fevkalade bir hüküm verilmeye başlanmıştır. Avrupa ve Amerika’nın her tarafında bu latif ve havada harikulade bir saat tayyerana malik olan hayvanatı beslemek, terbiye etmek hususuna fevkalade ehemmiyet vermekte bulunmuşlardır. Seyyah güvercinler terbiye edildiği, yemek yediği, beslendiği güvercinliklere, yerlere pek ziyade alıştıkları cihetle buralardan alınarak uzaklara, birkaç yüz, hatta binlerce kilometre uzağa götürülüp bırakıldıkları halde eski yerlerine ve güvercinliklerine gelmeye pek haris bulunmakta, harikulade bir dikkatle uçuruldukları noktadan gidecekleri ciheti tayin etmeye ve kemal-i süratle buraya gelmeye say etmekte, seri bir şimendifer süratini de bazen geçerek mesken-i aslilerini bulmaktadırlar.

Güvercinlerin bu hassasından muhabere hususunda istifade etmek ciheti düşünülmüş ve medeniyetin şu devre-i terakkisinde vesait-i ihtilatiyenin, müraselatın ehemmiyet kesp ettiği şu zamanda güvercinlerin pek mühim hizmet ifa eyleyebilecekleri nazar-ı dikkate alınmıştır.

Bugün telgraf ve telefon sayesinde küre-i arzın kâffe-i nukatı birbirine merbut demek olup şarktan garba, şimalden cenuba her nokta, her nerede olursa olsun bir diğeriyle, semt-i re’s semt-i kademiyle an-ı vahitte haberleşmeye muvaffak oluyorsa da telgraf ve telefonun işe yaramadığı ve insanların muhabere imkânını bulamadığı yerler, zamanlar da vardır.

Mesela karadan açılmış, engin denizde yol almaya başlamış olan bir sefinenin kara ile yani bu sefinede bulunan insanların bütün diğer insanlarla münasebatı münkatı olmuş demektir. Avrupa’dan Amerika’ya yahut Amerika’dan Avrupa’ya giden vapurların en serileri bu mesafeyi altı yedi gün zarfında kat etmekte ve bu bahr-i muhit seferini icra eden sefinedeki yüzlerce insanlardan bir müddet zarfında – öldüler mi, kaldılar mı – hiçbir haber alınamamaktadır. Kim bilir nice valideler, nice hayırlı zevceler uzunca bir deniz seferi icra eden evlat ve ıyali için endişe içinde kalmıştır. Bu endişe ve telaş da becadır. Çünkü şimdiye kadar deniz kazalarının önü alınmak için pek ziyade gayret olunduğu, erbab-ı vukuf ve erbab-ı insaniyet bu emelin husulüne pek çok çalıştığı, vapurlar intizam ve mükemmeliyet kesp ettiği, bütün sevahilin tehlikeli noktalarına fenerler yapıldığı, müsadematın meni için nazariyatı tamamen akla mutabık – maatteessüf tatbikatı henüz müteassir – usul ve kavait vaz olunduğu halde bu kazaların katiyen önünü almak kabil olamamıştır.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

“Mösyö Markon [Guglielmo Marconi] ile sair bilcümle murahhaslar İngiltere’den Manş Denizi’ni geçip gitmek üzere ilk telsiz telgrafı zat-ı nezaret-penahilerine takdim etmekle müftehirdirler. Makineler mükemmelen işliyor.”

(…)

(…)

Şu tecrübede ihraz-ı muvaffakiyet fevkalade mühim bir vakadır. Bunu yarın sahaif-i tarih kemal-i itina ile derç eyleyeceği gibi elyevm âlem-i fen ve medeniyet fart-ı ehemmiyet ile telakki eyliyor. Vakıa, ilk tecrübe büyük bir mesafe üzerinde değil, ancak 54 kilometreden ibaret ise de ihtiraat-ı mühimme-i medeniyenin kâffesi o vapurlar, şimendiferler, telgraflar, telefonlar bidayeten hep ufak mesafelerde icra olunup sonra gittikçe tevessü ve tekemmül eylemiş olduğu cihetle telsiz telgrafın ileride kesbeyleyeceği terakkiyi keşfetmek o kadar güç değildir.

İspirtonun meşrubatta istimalinden müvellit enva-ı mahazir bugün katiyen müspet iken şu içkilerden sarf-ı nazar etmek de ne kadar güç değil mi? Güç değil adeta imkânsız. Bunun esbabını tetkik ve tayin pek uzun olduktan başka, bizim haber vermek istediğimiz meseleye de çokluk taalluk etmiyor. Onun için meşrubat-ı küuliyeye sebeb-i inhimakı tetkikten sarf-ı nazar edip diyelim ki Avrupa’nın her tarafında olduğu gibi Paris’te dahi ispirtolu meşrubat istimali aleyhinde müteşekkil birtakım cemiyetler vardır. Bu cemiyet azaları katiyen ispirtolu meşrubat kullanmazlar, ellerinden geldiği kadar başkalarını da içki kullanmaktan men’e çabalarlar.

(…)

Gazete ziraata müteallik verdiği haberler arasında diyor ki Avrupa cemiyat-ı ziraiyesinin icra ettiği tahkikat neticesinde Amerikan sabanlarının Avrupa’nın en son sabanlarına müreccah olduğu taayyün etmiştir. Anlaşılan bu mesele her yerden ziyade Fransa’nı gücüne gitmiş, saban fabrikaları galeyana gelmiş, Amerikan sabanlarını takliden yeni sabanlar yapmışlar.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.