-532 numaralı nüshadan beri mabad-

Kırık Hayatlar yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Solgun Demet 

Ahiren neşrolunmuştur. 

Edib-i muhterem Halit Ziya Bey’in müntehap hikâyelerinden bir büyük kısmını havi olan bu eser edebiyat-ı cedide kütüphanesinin sekizinci kitabı olmak üzere idarehanemizde satılmaktadır. 

Üç yüz yirmi sahife

Bedeli: 6 kuruş – Taşraya taahhüt ücretiyle üç buçuk taahhütsüz yüz para posta ücreti zammetmelidir.  

Edebiyat-ı Cedide Kütüphanesi yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Balonların istenilen cihetlere sevk edilebilmesi keyfiyeti fikr-i beşeri en çok işgal [eden] meselelerden biri olduğunda şüphe yoktur. Hele birkaç seneden beri her tarafta bu maksadı temin edecek yolda tecrübeler icra edilmektedir. Gazetemiz şimdiye kadar ihtira edilen balonlardan pek çoğunun resmini derç etmiştir. İşte bunlara zamime olmak üzere bu hafta yine balon tecrübelerinden bahsediyoruz. 

Balonlar esna-yı harpte edecekleri hizmet 1870’te Paris muhasarası esnasında takdir edilmişti. O tarihten sonra Fransa hükûmeti Modon kurbunda Şale’de bir balon mektebi tesis ederek istihkâm zabitanının balonculuk hakkındaki malumatlarını tevsi ve tamike çalışmaktadır. Hatta balonlardan yalnız askerî nokta-i nazarından istifade edilmek istenilmiyor. Birçok zevat cevv-i havanın tabakat-ı uluvviyesini tetkik etmek, cereyan-ı havaileri anlamak küsuf ve şahab-ı sakib gibi bazı hadisat-ı semaiyeyi tarassut için de balonların muavenetine müracaat ediyorlar. Balonlar ekseriya rasat dürbünlerine mani olurlar. Balonlar rasatları bulutların fevkine çıkardığı cihetle bu suretle büyük bir hizmet ifa etmiş oluyor. 

(…)

Resimlerimiz yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

-Makri köy, 30 Haziran, 1317-

Şairin Saçları yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

-Makri köy, gece: 20 Haziran, 1317-

Leyal-i Sahiriyet yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

-Şam: 12 Mayıs, 1317-

Takrir-i Melal yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Sanat – Hayat – Aşk

Halit Ziya Bey’in bu ikinci mecmua-i hikâyâtı da neşrolundu. Bunda muharririnin servet-i şiir ve hayaline muhteşem bir misal olan “Kanguru”yu hayran bir ihtiram ile selamlayarak bir tarafa koyarsak, sair hikâyelerin hepsinden ayrı ayrı bir mana-yı elem tereşşuh ediyor. Hatta muharririn bililtizam nikbin neticeler verdiği hikâyeleri bile melül ve gam-gin tesirler ika ediyorlar; ve bunlar zeminlerin bedbinane intihap edilmiş olmasıyla beraber muharririn kudret ve maharet-i tertibiyesinden hasıl olma tesirler… Romancılıkta, bir kelimenin bir mahall-i mahsusa, ancak müellifin his ve keşfedeceği bir yere konulması insanı ağlatabilir, bir ehemmiyetsiz teferruun noksanı olur ki oraya kadar toplanan tesirin inhilalini mucip olur; işte bunlar, öğrenilmeyen, anlatılamayan sanatlardır ki pek güçtür, pek büyüktür. 

Bu yakınlarda pek kullanılmayan bir tabir var ki bu hikâyelerden bahsederken kalemime dolaşmak istiyor, evvelden bir makalenin muharriri meth olunacağı zaman ekseriya bu tabiri kullanırlardı, bilmem ki bu radde onu irat etmek münasip olur mu? Fakat mesela bu hikâyeleri okurken herkes, bahusus az çok yazı yazmış adamlar “O, ben de yazardım bunu…” diyebilirler, onlara vereceğim en sade cevap: “Oh, ne âlâ, hele tecrübe ediniz. Daha iyi ya, bir Halit Ziya’mız daha olur.” 

Fakat ne hacet, her gün tecrübe olunmuyor mu? Hatta her okuyup kendisinde kifayet görenler değil, hatta o kifayete güvenerek yazıp beğenip bastıranlar da var, fakat kaç tanesi insanı ikna ediyor: İşte o tabiri, nihayet söyleyelim, o sehl-i mümteni terkibini burada kullanacağım; ve bu muharrinin mebzuliyet-i şiir ve hayaliyle gözlerimizi kamaştırdığı hikâyelerden ziyade, bu mecmuada çok olan sade hikâyeleri için doğrudur zannediyorum; bir levha-i şiiri kabiliyet ve servet-i hayalimize göre mümkün olduğu kadar muhteşem yapabiliriz, sade mecra-yı şiire galeyan vermekten ibaret bir iş görürüz; fakat şiirsiz, sade elvah-ı hayatiye, yalnız tesir-i elimi ihsas edilmek istenilen, fazla gürültüye tahammülü olmayan, birtakım vakayi-i sagirenin -yukarıda söylediğim- yerlerini bulup oraya yerleştirilmesinden ibaret olan levhalar tasvir edilmek istenince… Oh ne kadar değişir, bunu yazanlara sormalı… Evet, onlara sormalı ki, bilseniz ne kadar güç, ne kadar elimdir. 

Burada bunların sanatından bahsetmemek için niyet etmişken galiba bahsetmek üzereyim, hâlbuki işte hemen o bahsi terk ediyorum; zira elde birçok misaller de varken, ondan bahsedip ispat ve irae etmek o kadar güç bir şeydir ki teşebbüs bile etmeye niyetim yok. 

(…)

-Tarabya-

Tetkikat-ı Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Sent Böv [Charles Augustin Sainte-Beuve] – Alfred Dövini [Alfred de Vigny] – Bodler [Charles Baudelaire] – Stefan Malarme [Stéphane Mallarmé] – Pol Verlen [Paul Verlaine]. 

Romantizm mesleğine mensup olan üdebanın hemen kaffesi az çok sembolist addedilebilir. Fakat Fransa’da son zamanlarda meslek-i şiiri değiştiren müceddidin bu romantik üdeba arasında bilhassa bazılarına, ihtimal ki Sent Böv’e fakat herhalde Alfred Dövini ile Bodler’e iddia-yı intisap edebilirler. 

Yeni meslek-i edebî henüz zuhur ettiği sırada buna rastgele sembolizm yahut dekadizm namı veriliyordu. Fakat sonra sembolist namı galebe çaldı. Çünkü yeni şiire bu daha muvafık geliyordu. Dekadanlık cihetinde meslek-i cedid-i edep Sent Böv’ü bir üstat tanıyabilir. Çünkü Sent Böv evvelce o tekellüfü, o cebr-i tabiatla vücuda gelmiş asar-ı manzumesinde vaktinden evvel solmuş bir ruhun marazi kederlerini, endişe-nak tecessüslerini ifade etmişti. Asıl sembolistlere gelince: Sent Böv bunlara üslubun bazı hâllerinden dolayı benzer; Sent Böv doğrudan doğruya ifade edilemeyecek kadar rakik bazı ihtisasatı bu suretle fikr-i kariye telkin ederdi. Bir de sembolistler parnas meslek-i edebiîsine ait olan şiirin şaşaasını tenkis etmek, sertliğini nerm bir hâle getirmek arzusunu takip etmiş olduklarından Sent Böv bu nokta-i nazardan da kendilerine takdim etmiştir. Çünkü şiirlerinde öyle mütenazır, evvelden hazırlanmış şeyler yoktur.

(…)

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.