Hayal-i Giryan yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bizde Hikâye

Hüseyin Cahit’in geçenlerde neşrolunan bir makalesinde bizde şiire o kadar rağbet gösterildiği, şairlerimizin o kadar çok olduğu halde hikâyemizde böyle bir feyz görülmediğinden, nâkillerimizin bir iki kişiye inhisar etmesinden şikâyet ediliyordu.

Hâlbuki bugün, henüz altı ay bile geçmeden bu şikâyeti haksız bırakacak tecelliyatın lemeanında hazır bulunuyoruz. Şairlerimiz kadar nâkillerimiz oldu. Ta evvellerden beri bu cins-i edebi bizde ihya eden biri Sergüzeşt’i diğeri Nemide’siyle adeta tesis eden Sezai ve Halit Ziya Beylerle geçen senenin fuyuz-ı edebiyesinde pek zi-medhal olan A. Nadir Bey’den sonra sırf bu senenin yetiştirdiği yeni hâkîlerimizden olmak üzere Hüseyin Cahit’in, Rüştü Necdet’in ve başka bir usulde izhar-ı temeyyüz eden Safvetî Ziya Bey’in eserleri atî için büyük bir ümid-i feyz ve terakki veriyor. Bunlardan başka şimdiye kadar isimleri her risalede görülmüş muhtelif değerli birkaç eser yazmış bazı hikâye-nüvislerimiz daha var.

(…)

-20 Ağustos 1313-

Romanlara Dair yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Verven yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Validemin Dizinde yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

-Rumeli Hisarı: 13 Ağustos 1314-

Issız Köy yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Eslafta Dekadanlık ve Şeyh Galip

Geçende Hüseyin Cahit Bey’in “Parlak Tabirler” makalesini Sabah gazetesinde okuduğum zaman, “Artık bu mesele bu kadar vesaik-i nakliye, akliye ve delail-i tarihiyeden sonra makbul ve müspet addolunmalıdır.” demiştim. İstical etmişim.

Tab-ı selime muvafakattan, bir de gâh ü bigâh vezin ve kafiyeden başka bir kayıt ile mukayyet olmayan fikr-i şairaneyi, o fikr-i şairaneyi -ki Şeyh Galip merhumu:

Bir leması var ki şem-i canın

Fanusuna sığmaz asumanın!

diye muhteşem bir itiraf-ı hakikate mecbur etmiştir- birtakım köhne ve sathi hudutlar içinde sıkmak, boğmak, öldürmek arzusuna düşmek Niagara Şelalesi’ni bir navdan-ı hakire sığdırmaya çalışmak nevinden bir hayal-i muhal, bir teşebbüs-i beyhude olur.

(…)

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Gariptir ki edebiyatımızda zuhura gelen teceddüdat içinde bizim için en munisi, en “yerlisi” -sümmettedarik bir tuhaflık olsun diye dekadan denilen- bu tarz-ı beyanken, edebiyatımızda her türlü tahavvülata pek suhuletle alışmak ise mutadımızken, yüzlerce seneden beri zaten şarkta mütedavil olan bu tarzın bugün -ihtimal ki- daha parlak, daha şümullü olarak tecdit ve iadesine bir türlü akıl erdirip ram olamıyoruz… Niçin?

(…)

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Demek istiyorum ki duçar-ı tariz olan bugünkü tarz-ı tahririn bilcümle şuabatını, mehasinini bir başka neşvede cami olan Şeyh Galip merhumun meslek-i şairiyeti ile edebiyat-ı hazıra beynindeki şu muvaneset ve muvafakat derpiş edilerek “dekadan” diye Frenkçe, bi-meal ve münasebet bir nam verileceğine üstad-ı tabii-i meslekleri olan şair-i müşarünileyhin nam-ı muhteremine izafetle bunlara “Galibiyun” demek daha muvafık olacağı dermeyan edilseydi tafsilat-ı salifeye nazaran o kadar abes ve bi-mahal bir tevcihte bulunulmuş olmazdı.

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

-28 Teşrinievvel 1314-

Şiir: Ömr-i Muhayyel yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Şiir: Hakikat-i Sevda yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

“Servet-i Fünûn’a yazı yazmak benim gibi âcize-i kalem için gittikçe güçleşiyor. Bu güçlüğün derecesini şimdi anladım. Çünkü edebiyat ile az çok tevaggül edenler için “Musahabe-i Edebiye” serlevhası altına yazı yazmak kadar kolay şey olamazken deminden beri yazacak pek çok mütalaalar varid-i hatır olduğu halde bakınız daha üçüncü satırdayım. Bir zamandır bu kürsi-i hitabete çıkanlar o kadar talakat, o kadar ihata gösterdiler, öyle nutuklar, öyle mütalaalar irat ettiler ki artık benim için yakın bir noktadan haftada bir kere o mütalaaları dinleyip, istidadım derecesinde istifade etmekten başka yapılacak şey kalmamıştı.

Bir yerde mi okumuş, birinden mi işitmiştim bilmem: Vaktiyle bir kadın, zevcine ikide birde: “Sen edip, âlim, feylosof bir zatsın. Senin gibiler mehafil-i edepte nutuklar irat eder, alkışlanır. Şan, şöhret kazanır. Ben seni ne zaman öyle bir mevki-i hitabette görüp iftihar edeceğim?” dedikçe adamcağız lisanında lüknet olduğundan, kendisinde hırs-ı şöhret olmadığından bahis ile itizar edermiş. Bir gün kadının son derece ısrar ve ibramı üzerine bir mecma-ı üdebada hitabete mahsus olan kürsüye çıkar. (…)

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

-Kabahat bende değil beni zorla buraya çıkaran facirededir. Ey cemaat! Siz bugün yalnız şu rezaletime sebep olan refikamdan mufarakâtıma şahit olmak üzere buraya toplanmış oluyorsunuz. İşte bu kadar. Hatip sürekli kahkahalarla alıklaşarak çekilir gider.

Şimdi şu hikayeyi nakle ne lüzum vardı? Bu haftanın Musahabe-i Edebiye’sini ben kendi arzum ile deruhte ettim. Bana bu kârı teklif eden olmadı. Lisanımda lüknet de yok. Aciz olmak başka, dilsiz olmak başka, öyle değil mi? Her ne ise biraz da ben söyleyeceğim. Çünkü istifade yalnız dinlemekle olmuyor. Söylemek de lazım. İnsan fikrini söylemeli ki hatasını anlasın.

Servet-i Fünûn’un münderecatı hakkında birçok itirazlar görüyorum, işitiyorum. Şiveye, kaideye muhalif ifadeler nerede olursa olsun tahtie olunur. Hataya hata demek hata değildir. Fakat bu itirazlar o kadar yolsuz irat ediliyor ki hepsine birden hiç demek bence bu gazetenin münderecat-ı nefisesine tariz etmekten yüz kat haklı, bin kat hayırlıdır. İnsaf edelim. Şiveye, kaideye muvafık yazılmış pek çok eserlerin hiçbir şey olmadıklarını görüyoruz. Hele edebiyatta kusursuz çirkine kusurlu güzel her zaman tercih olunur. Ne olursa olsun, birine çirkin birine güzel demek tabiidir. Evet, Hüseyin Cahit Bey’in:

“Bizi karşı karşıya bulunduracak her şeyden ziyade korktuğum hatta feci bir neticeyi bile ona tercih ettiğim gülünç bir telakki vücuda getirebilecek tesadüften çekiniyorum.”

İfadesinde zaaf-ı telif yahut muhalefet-i şive olmakla bu cümlenin dâhil olduğu makaleyi hiçe saymak garezsiz olamaz. (…)

26 Şubat 1313

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

[İhtar] yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Sade bayram ertesine değil, hatta bayram gecesine büyük bir iştiyak ile intizar edenleri de unutmayalım. Tabii bunlar meyanında birinci dereceyi akşam olunca, onların tabiri veçhiyle vakt-i kerahet gelince şöyle ufacık şişe ile kadehin yanındaki küçük meze tabaklarının karşısına geçip neşe getirmeye yahut beyin dumanlamaya alışanlar iştigal eder. Şu da bir hakikattir ki akşamcılar ramazan tiryakileri arasında daha mümtaz bir sınıf teşkil eder. Bunlardan öylelerini bilirim ki ramazanın devam ettiği bütün müddetçe ya pek hadid yahut âdeta kendine gayr-ı maliktir. Ne söylediğini bilmez, âdeta o müddet zarfında telyin-i dimağa uğrar.

(…)

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…)

Bir Bedia-i Sanat yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Hayat-ı Muhayyel

Edib-i muktedir Hüseyin Cahit Bey’in bu eser-i nefisi “Edebiyat-ı Cedide Kütüphanesi”nin ilk kitabı olmak üzere mevki-i intişara konuldu.

-Üç yüz on beş sahife-

Bedeli 5 kuruş – Vilayat için yedi buçuk

Edebiyat-ı Cedide Kütüphanesi yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Tenkit Hakkında

Tevfik Fikret Bey evvelki hafta intişar eden Servet-i Fünûn’a yazdığı musahabe-i edebiyede “Bizde hafta-i edebi yazılabilir mi, yazılamaz mı?” sualine nefiy ile cevap vererek:

“Hayır, bizde edebî sıfatın, bu şayan-ı hürmet sıfat-ı ulviyenin mahiyet-i refikasını rencide etmeyecek, o kudsi mahiyet-i refikaya tamamıyla tevafuk edecek bir “hafta”, bir “icmal”, bir “hülasa” hâsılı ne isimde olursa olsun bir makale-i intikadiye yazılamaz; çünkü… Çünkü işte yazılamıyor.

Bazı netayiç vardır ki esbabı tahdit edilemez, o kadar çoktur. İşte bu da o neticelerden biridir. “Yazılamaz çünkü yazılamıyor.” Deriz. Bu “yazılamamak” hali “yazılamaz” hükmü için bütün bir küme için esbab-ı mucibe yerine geçer. İsterseniz siz o sebepleri arayın.”

diyor. Terakkiyat-ı edebiyemize Tevfik Fikret Bey’in istediği gibi makalat-ı intikadiyenin ne derece mühim bir müessir olacağını tahmin ettiğim için bizde tenkit yazılamamasını büyük bir noksan addedenlerdenim.

(…)

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.