Fünun dairesinde ne derece terakkiyat vuku bulursa bu terakkiyattan sanayi ve ticaretin de istifade ettiği ve mesai-yi beşeriyenin birbirine merbutiyeti kavi olup fennî, sınaî, ticarî herhangi bir şube-i marifette terakki-rev-nüma olursa bunun bütün âlem-i medeniyette tesir gösterdiği muhakkaktır.

Erbab-ı fennin nazariyat ile iştigali asla bahis addedilemeyeceği gibi kimyahanelerde yapılan tecrübelerde alelekser netayic-i fiiliye göstermektedir. İşte bu neticelerden biri de suni meşin imaline muvaffakiyettir. İhtiraat-ı cedideden bahis mecami-i fenniyeden biri suni meşinin birçok hususatta istimal edilebileceğini dermeyan ediyor. (…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Avrupa’dan gelen ayakkabıların tabanı mukavvadan yapıldığı cihetle şikayet olunuyordu. Şimdi yüzleri de suni meşinden yapılması muhtemeldir. Tabanından şikayet eder ki yüzünden de şikayet edecek miyiz? Her ne kadar suni meşin terakkiyat-ı sınaiyyeye bir misal tutulabilirse de tabiî kadar dayanıklı olmayacağı da muhakkaktır. Fakat biz burada yeni bir icadı göstermekle iktifa ederiz, başka cihete karışmayız.

Suni meşin değil suni kereste de yapıyorlar, tahta perdelerde ve bazı kaplamalarda kullanıyorlarmış. Kereste biçki tezgahlarında yapılır da ne kadar talaşlar ziyan olup gittiğine elbet dikkat edilmiştir. (…)

Odun kırıntılarından, yongalarından böylece istifade edilmezse bile İtalya hıfzıssıhha erbabından birinin iddiasına ve tecrübesine göre tedabir-i sıhhiye ittihaz ve icrasında istifade edilebilecekmiş. (…)

Muzadd-ı taaffün-i mevadd gibi kullanılacak odun biraz yaş olmalı ki çok duman versin. Bu suretle tathiratta kapıların ve pencerelerin muhkemce kapanmak lazım geldiğini söylemeye lüzum yoktur. Elbet böyle olmak lazım geldiği kestirilir.

Mademki tedabir-i sıhhiyeden söz açıldı. Köpeklere pek o kadar emniyet etmemek ve bu hayvanı insan pek yanına sokmamak da tedabir-i sıhhiye cümlesinden olduğunu Berlin’de vukua gelen bir vaka göstermiştir. (…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Heyet-i içtimaiye-i beşeriyede büyük bir bela olup haraba ve sefalete ve nice kimselerin perişan bir surette terk-i hayat eylemelerine sebep olan işretin men’i ve insaniyetin bu beliyyeden tahliyesi için ittihaz olunan tedabir de kavaid-i sıhhiye-i maddiye ve maneviyenin en birincilerinden sayılmak lazımdır. (…)

Dinen de, aklen de, fennen de mazarratı şüphesiz olan meşrubat-ı küûliye istimali tahdit olunsun ve insanlar işret belasından kurtarılsın da ne suretle ve her nerede olursa olsun nazar-ı memnuniyetle görürüz.

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Evvelce yazdığım mektuplarımın birinde amele hayatından bahsettiğim sırada akşam üzeri o mavi gömlekli sınıfın mevid-i telâkisi bulunan kabareler hakkında uzun uzadıya malumat vereceğimi vaat etmiştim. Filhakika kışın tahtessıfır on beş veya on sekiz derecede yazın ise bilakis tahammül-güzar sıcak havalarda bir binanın yedinci katında incecik bir kalas üzerinde çalışan ve hayatını bin türlü tehlikeye ilka ederek bu vechile temin-i maişet eden şu gayyur işçileri tezgah başında seyretmek kadar calib-i dikkat bir şey tasavvur olunamaz. Binde bir bile müstesnası olmadığı için diyebilirim ki bila-istisna her bir amele çalıştığı yerde paydos düdüğünü işitir işitmez başına kasketini koyduğu gibi doğru mutadı olan kabarelerden birisine can atar. Hâlbuki bu kadar mihnet ve meşakkatle kazanılan hayatı müskiratla zehirlemek muvafık-ı akıl ve hikmet olmadığından şu halin men’i esbabına tevessül olunmuştur.

Malumdur ki hayat-ı beşeri tesmim, çile-i aklı tarumar ve hanmanları perişan eden şeylerden başlıcası müskirattır.  Binaenaleyh lisanını henüz öğrenmeye başlayan bir tıfl-i nevzadın kıraat kitabında müskiratın mazarratından sekrin netayicinden başka bir şeyden bahs olunmuyor. Her yerde her memlekette buna dair mühim konferanslar veriliyor. Müskirat üzerine ağır vergiler tarh olunuyor. Sekr halinde iken ika-i cürm ve cinayet edenlerin efali gazetelerle ilan kılınıyor. Müskirat istimal etmeyenlere mahsus cemiyetler teşekkül edip bu cemiyete aza olanlar birçok tekaliften muaf tutuluyor. Pek çok imtiyazane mazhar ediliyor. Hasılı hatır ve hayale gelmedik çareler aranıp bulunuyor. Hayfa ki bu kadar tedabire bu kadar mesaiye karşı müskirat istimali taammüm ettikçe ediyor. Bu yalnız Fransa’da değil İngiltere, Almanya, Rusya, Amerika hülasa dünyanın her noktasında böyledir. Medeniyet hangi memlekete başını sokarsa ömr-i beşeri ifnaya hadim ne kadar vasıta varsa hepsini de beraber getirir.

(…)

Paris Muhabirimizden Mektub-ı Mahsus yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.