Âlem-i medeniyette meşhut olan her türlü terakkiyat-ı sanaiye ve fenniyenin memleketimizde dahi cilveger olduğu nazar-ı memnuniyet ve şükranla görülmektedir. Röntgen tarafından keşf olunan ve hakkında gazetemizle tafsilat-ı lazıme ita edilen fotoğrafya usulü ile alınmış birçok resimleri enzar-ı kariine vaz etmiştik. Bu usulün memleketimizde dahi tatbik ve icra olunması her türlü terakkiyat-ı fenniyeden nasipdar olduğumuzu gösterir mevaddandır. Bu nüshamızda derç ettiğimiz para cüzdanı resmi röntgen usulü ile Mekteb-i Sultanî riyaziyat muallimlerinden Mösyö İzvar tarafından ahz olunmuş ve cüzdanın içindeki para pek ayan bir surette görünmekte bulunmuştur. Mösyö İzvar on bir yaşındaki mahdumunun elini de bu usul ile levha-i tasvire almıştır. Bu levha Avrupa’da yapılanlardan farksız ve hatta birçoğundan daha güzeldir. Fotoğrafya sanatı mütehassıslarından Halit Bey tarafından dahi röntgen usulü ile bir kurşun kalemi resmi çıkarılmış ve resimde – röntgen şuaatı tahtadan geçtiğinden – kalem içinde bulunan kurşun kırık yerleriyle pek ayan bir şekilde görünmekte bulunmuştur. Erbab-ı fen ve marifetimizin gayret-i terakki-perveranesi şayan-ı takdirdir.

“Rus Seyyah Mösyö Birnof ve İdarehanemizi Ziyareti”

Evrak-ı yevmiye-i havadisi nazar-ı mütalaadan geçirenler maşiyen devr-i âlem etmek üzere yola çıkmış bir Rus seyyahının bu hafta şehrimize muvasalat ettiğinden tabii haberdar olmuşlardır. Küre-i arz üzerinde yayan seyahate çıkanlar arasında hakikaten bir mevki-i mühim ihraz etmiş olan Mösyö Mişel Birnof Petersburg’dan Paris’e Londra’dan Edimburg’a, Paris’ten Nis’e kezalik Paris’ten Brüksel’e ve İspanya’ya maşiyen gittiği gibi Rusya’nın cenup cihetlerinde, Kırım’da Cezayir’de dahi yayan pek çok dolaşmıştır.

(…)

Resimlerimiz yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Doktor Röntgen tarafından gözle görüp fark edemediğimiz şeylerin resmini almak yolu bulunduktan ve röntgen şuaatı namıyla zikir olunagelen bu nev ziya meydana konulup vücud-ı beşerde kemiklerin resmini çıkarmak ve kapalı kutu içinde bulunan bir saatin fotoğrafyasını almak hususunda dest-res olunduktan sonra şu keşif pek çok tetkikat-ı fenniyeye kapı açmak ve her gün bir suretle tatbiki haber verilmekte bulunmuştur. Haberler içinde en mühimi Amerikalı meşhur Edison’nun röntgen şuaatından istiane ederek dimağ-ı beşerin resmini almaya çalışması idi.

Efkâr ve mülahazatın muhafazası ve görülüp duran bunca havarık-ı medeniye ve terakkiyat-ı ilmiye ve sınaiyenin menşe ve masdarı olan dimağ-ı beşer mükevvenat içinde en mühim bir nokta yahut başlı başına bir büyük alem olup bu hususta icra olunacak tetkikat dahi tetkikat-ı ilmiyenin en mühimlerinden görülmek tabiidir.

Edison bu tetkikat-ı mühime ile iştigal etmekte olduğu ve henüz bir neticeye dest-res olamayıp mahsul-i iştigalini etrafa bildirmediği bir sırada yine Amerikalı ve dimağ-ı beşer üzerinde malumatıyla müştehir Doktor Simon namında biri dimağın resmini bir insan hâl-i hayatta iken almaya muvaffak olduğunu ve kalın bir kemik mahfaza içinde mahfuz olan ve gözleri kamaştıracak derecede pertev saldığı, ziya-paş olduğu hâlde o mahfaza içinde maddeten muzlim kalan dimağı bir yol bulup aydınlattığını ve resmini çıkarttığını ilan eylemiştir.

(…)

Mistır Rokov bir ölünün resmini almak için bir doktor çağırmış. Vefat edip resmi alınacak olan zat asar-ı kadime-i Mısriye ile iştigal eden ulemadan Kont Burniski imiş… Mistır Rokov vazifesini ifadan sonra sahib-i merak ve sahib-i malumat bir zat olduğu için feth-i meyyit ameliyatında bulunmuş ve müteveffanın açılmış olan cümcümesi ve dimağı bilhassa nazar-ı dikkatini celbetmiş. Doktordan rica ederek ölünün dimağından bir parça almış, evine götürmüş. Burada o dimağ-pare üzerine ehibbasından birkaç alim zat bulunduğu hâlde tetkikata girişmiş, o parçayı tekrar parçalamış. Parçaların resmini alıp bunları da malum olan büyültme usulüyle üç bin kereye kadar büyültmüş. Mister Rokoverd ile dostları resmini büyülttükleri dimağ parçaları üzerinde birtakım çizgiler ve muntazam şekiller keşfedince duçar-ı hayret olmuşlar. Asar-ı kadimeye aşina olanlardan biri bu çizgilerin ve şekillerin kadim Asuriye ve Finike hurufatını andırdığı ve adeta birtakımının Mısır-ı kadimde müstamel hiyeroglif hattından ibaret olduğunu tanımıştır.

(…)

Tabiiyun, tabiiyun olalıdan beri bir hadise-i tabiiye zuhura gelince o hadise üzerine beyan-ı mütalaat ve irad-ı faraziyat etmeyi adet edinmişlerdir. Geçen Şubat evailine doğru Madrid şehri civarına oldukça cesim bir hacer-i semavi sukut ettiği gibi birkaç sene evvel Fransa’da Bordo [Bordeaux] şehri civarına da yine semadan bir seng-pare düşmüştür. Bu hadise-i tabiiye vesilesiyle Avrupa ceraid-i fenniyesi ahcar-ı semaviyenin asl ve neşeti hakkında bir takım malumat neşretmiş oldukları gibi erbab-ı ilm de ber-vech-i mutad faraziyat dairesinde yürümüşlerdir. Gökten zemine bir taş düşüyor. (…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bu nüshamızın yedinci sahifesinde gördüğünüz resim Halep’ten hareket eden kara postasının suret-i azimetini irae ediyor.

Malum olduğu üzere haftada bir defa İstanbul’dan karadan bir tatar postası çıkarılır. Bu posta Bursa, Konya ve Halep tarikiyle Şam’a kadar gider. Pek çok mevakiden güzar eylediği cihetle Bağdat postası kadar mühimdir. Fakat götürdüğü mekatip Şam ve Halep gibi bahren ve serian mürsel olan mahallerden ziyade güzergâhındaki şehirlere aittir. Kara postaları kefilli sürücüler marifetiyle geceli gündüzlü sevk olunur.

“Merhum Süleyman Sudi”

Süleyman Sudi Efendi’nin vefatı ile bir büyük sahib-i namus ve istikamet, bir büyük münteseb-i fen ve ahlak kaybettik. Bu zatın hülasa-i tarihçe-i hayatı namus, istikamet ve hüsn-i ahlak kelimeleriyle ifade olunabilir. Kendisi son derecede namuskâr, afif ve müstakim, cidden hakim ve haluktu. Herhangi hizmette bulunmuş ise iffet ve istikameti rehber-i hareket ittihaz etmiş, kendini bilenlerin kaffesi hüsn-i ahlakına ve hikmet-i efkârına meftun olmuştur. (…)

Resimlerimiz yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bu sene âlem-i medeniyette saha-i fen ve marifette erbab-ı mesainin himmetiyle meydana gelen terakkiyat içinde Doktor Röntgen’in [Wilhelm Conrad Röntgen] namına nispet etmek enaniyetini kabul etmeyerek “mühim şuaat” demek istediği bir nevi aydınlık bir keşf-i mühim olmak üzere görülmüş ve Avrupa mecalis-i ilmiyesinin mutat olan içtimaat-ı seneviyesinde keşfiyat-ı ahire-i fenniye zikir ve tadat olunduğu sırada en ziyade sitayişle yâd olunan ve ehemmiyetli görülen Doktor Röntgen’in keşfi olmuştur. Bu keşfin neden ibaret olduğunu izaha hacet yoktur.

(…)

Doktor Röntgen’in keşfinden bahis açmadığımız zamandan beri hayli mühim tatbikatı görülmüştür. Bu tatbikatın kısm-ı azamı -hemen hepsi- tababete aittir.

Beden-i insani dâhiline kaza ile girmiş olan kurşun, iğne vesaire gibi ecsam-ı ecnebiyenin mahalli bu keşif sayesinde kolayca ve noktası noktasına tayin olunabildi ve ameliyat-ı cerrahiye bu hususta gayetle teshil edildi.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bazı halat-ı maraziyede insanın bir mevt-i muvakkate uğradığı ve bu mevt-i zahiri mevt-i hakikiden tefrik olunamayarak diri diri birtakım insanların gömüldüğü şimdiye kadar vaki olmuştur. Mezar kaçkını masalları da böyle bir hâlde defin olunarak mevt-i zahiri zamanı geçtikten sonra aklını ve kendini toplayan ve mezardan çıkabilmeye muvaffak olanlar üzerine bina edilmiştir.

(…)

Bu tatbiki hakikaten muallim Fridrik bulmuş ise sıhhatinden şüphe etmeyiz. Fakat havadis kahtına uğrayan ve fenni sütunlarını da açık bırakmak istemeyen gazeteciler her türlü harikaları Röntgen şuaatına -âlem-i fen ve marifette moda olması hasebiyle- isnat etmeleri neticesinden olarak bu keşfi ölüyü diriden tefrikada hadim etmek isteyip bu yolda neşriyatta bulunmuşlar ise o vakit tabii inanamayız. Her ne kadar bu keşfin hizmeti çok ve mühim ise de kendisine isnat olunan bütün ahval ve tatbikat da doğru değildir. Çünkü gazeteciler her hususta olduğu gibi bu cihet-i fennîde bile bizi aldatmışlardır. Mesela Edison’un bütün âmâlara dünyayı -Röntgen şuaatı vasıtasıyla- gösterdiği ve körleri gözlüler sırasına çıkardığı ilan edilmiş ve bahsettiğimiz şuaatın en ehemmiyetli mahall-i tatbiki ve o dâhi-i muhterinin âlem-i insaniyete en büyük hizmeti bu olmak üzere telakki olunmuştu.

(…)

Körlere iade-i rüyet mümkün olamasa bile kamburların kamburlarının düzelmesi taht-ı imkânda olduğunu tasdik edebiliriz. Bizim ile beraber bütün Avrupa evrak-ı fenniyesi de bunu tasdik ediyor ve kambur bir çocuğun kable’l-ameliyat ve bade’l-ameliyat resimlerini makam-ı istişhadda nazar-ı tetkikimize arz eyliyor.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Servet-i Fünûn kariin-i kiramı röntgen usulünün tafsilat-ı fenniyesine vakıf oldukları gibi askerî hastanelerimizin istikmal-i esbab-ı mükemmeliyetine memur buyurulan Operatör Cemil Paşa hazretlerini de pekâlâ tanırlar. Sevgili karındaşımızın resmiyle tercüme-i haline 199 numaralı nüshamıza derç etmiştik. (…)

Atıfet-i Seniyye-i Hazret-i Padişahi ve Tedavi-i Mecruhin-i Askeriyede Röntgen Şuaatı yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Silsile-i hayvanatta şimdiye kadar bilip öğrendiğimiz ve bütün eşya-yı hariciyeyi sayesinde derk ve teferrüs edebildiğimiz havassın adedi beştir: Gözümüz görür, kulağımız işitir, burnumuz koklar, ağzımız tadar, elimiz tutar. Bu hisler bizi âleme vakıf eder. Erbab-ı dikkat yakında bu beş hisse bir daha ilave etmeye mecburiyet hissetmişler ve bazı hayvanatın yalnız bir his eseri olduğuna hüküm verilebilen harekâtından bunu istidlal eylemişlerdir. Basıranın müekkel olduğu vazife malumdur ve keyfiyet-i rüyet fennen izah olunmuştur. Gözün hadekası, şebekesi ecsamın hayallerini nasıl zapt ve tersim ettiği ve âsâb-ı ayniyenin ne yolda dimağa nakil eylediği bir derece anlaşılmıştır. (…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…)

İngiltere’de meşahir-i mütefennininden muallim Wilson da Londra encümen-i fünuna takdim ettiği layihada yağmurların husulüne ve bulutların tekasifine röntgen şuaatının tesiri ihtimalinden bahsetmiştir. Yağmur nerede, röntgenin ecsam-ı muhtelifeye nüfuz eden şuaatı nerede? Fakat âlem-i müdakkik ikisi arasında münasebet bulmak şöyle dursun hatta bardaktan boşanırcasına –geçen hafta içinde olduğu gibi- nüzul eden katarat-ı baranın husulüne röntgen şuaatını sebep tutmaya kadar varmıştır. (…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.