Saye-i Ümran-vaye-i Cenab-ı Hilafetpenahide Müceddeden Tamir ve Küşat Olunan Çarşı-yı Kebirin Nuruosmaniye Cihetindeki Kapısı yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Daimi karilerinizden biri imzasıyla bir varaka aldım, aman ramazanda “İstanbul Postası”nı kesmeyiniz diyor, zaten benim de fikrim öyleydi. Mah-ı mübarekte mütalain-i kiramla musahabemizde ittirat göstermek arzu ediyorum; hem bu arzu bende daima var ama ne fayda ki her hafta musahabeyi teşkil edecek zemin bulamıyorum yahut bulduklarımı beğenemiyorum. Öyle ya, insaf ediniz. Lodos rüzgârlarının sevkiyle yağmur fasıla vermeyerek şakır şakır yağıp sokakları çamur deryasına çevirmişken ne tenezzüh icra olunabilir ki şehrimizin âlem-i tenezzüh ve teferrücüne bir makes-i zevk-averane olması lazım gelen musahabe-i üsbuiyede bahsini edeyim? Canım yazı, sevgili ramazanı her vakit nerede bulayım ki kalemi ele alınca bize birçok zeminler ihzar eylesin, sermaye-i bahis ve makal bulsun.

Cuma günü böyle düşünerek çarşı tarikiyle Beyazıt’a gidiyordum. Maşallah çarşı eski hâlini kâmilen iade etmiş; bu nüshamızda kapısıyla içinin resmini gördünüz ya? Buna bir de Kalpakçılarbaşı’nın eyyam-ı mahsusaya vergi olan cuşuhuruşunu ilave ediniz. Gözünüzü kapayınca cuma günü benim oradan geçerken seyrettiğim manzarayı tecessüm ettirebilirsiniz.

(…)

İstanbul Postası yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

30 Teşrinievvel, Çarşamba

Bu sabah çok erken uyandım, Kudüs’ün ahval-i tarihiyesine müteallik bir kitabın mütalaası ilk cevelan zamanına kadar beni işgal eyledi, Musevi ve İsevi edyanının tarihinde en mühim sahne-i tecelliyatı vazifesini görmüş olan Kudüs-i Şerif taassub-ı Hristiyaniye ve Museviyenin tenakusundan dolayı elyevm ehemmiyet-i atikasını kaybetmiş ise de Kudüs’e vasıl olan bir insan için bir defa tarihin edvar-ı salifesine irca-i nazar etmek ehemmiyet-i zaileyi hayalen iade eylemeye ma-ziyadetin kâfidir.

(…)

“Mabadı gelecek nüshaya”

Suriye’de Bir Cevelan yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Çarşı-yı Kebir’in Bade’t-tamir Manzara-i Dâhiliyesi yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Şuradan Buradan

Musahabe-i Edebiye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Suriye’de bir Cevelan: Kudüs-i Şerif’in Manzara-i Umumiyesi yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Sahratullah yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Mescid-i Aksa yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bu sene âlem-i medeniyette saha-i fen ve marifette erbab-ı mesainin himmetiyle meydana gelen terakkiyat içinde Doktor Röntgen’in [Wilhelm Conrad Röntgen] namına nispet etmek enaniyetini kabul etmeyerek “mühim şuaat” demek istediği bir nevi aydınlık bir keşf-i mühim olmak üzere görülmüş ve Avrupa mecalis-i ilmiyesinin mutat olan içtimaat-ı seneviyesinde keşfiyat-ı ahire-i fenniye zikir ve tadat olunduğu sırada en ziyade sitayişle yâd olunan ve ehemmiyetli görülen Doktor Röntgen’in keşfi olmuştur. Bu keşfin neden ibaret olduğunu izaha hacet yoktur.

(…)

Doktor Röntgen’in keşfinden bahis açmadığımız zamandan beri hayli mühim tatbikatı görülmüştür. Bu tatbikatın kısm-ı azamı -hemen hepsi- tababete aittir.

Beden-i insani dâhiline kaza ile girmiş olan kurşun, iğne vesaire gibi ecsam-ı ecnebiyenin mahalli bu keşif sayesinde kolayca ve noktası noktasına tayin olunabildi ve ameliyat-ı cerrahiye bu hususta gayetle teshil edildi.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bazı halat-ı maraziyede insanın bir mevt-i muvakkate uğradığı ve bu mevt-i zahiri mevt-i hakikiden tefrik olunamayarak diri diri birtakım insanların gömüldüğü şimdiye kadar vaki olmuştur. Mezar kaçkını masalları da böyle bir hâlde defin olunarak mevt-i zahiri zamanı geçtikten sonra aklını ve kendini toplayan ve mezardan çıkabilmeye muvaffak olanlar üzerine bina edilmiştir.

(…)

Bu tatbiki hakikaten muallim Fridrik bulmuş ise sıhhatinden şüphe etmeyiz. Fakat havadis kahtına uğrayan ve fenni sütunlarını da açık bırakmak istemeyen gazeteciler her türlü harikaları Röntgen şuaatına -âlem-i fen ve marifette moda olması hasebiyle- isnat etmeleri neticesinden olarak bu keşfi ölüyü diriden tefrikada hadim etmek isteyip bu yolda neşriyatta bulunmuşlar ise o vakit tabii inanamayız. Her ne kadar bu keşfin hizmeti çok ve mühim ise de kendisine isnat olunan bütün ahval ve tatbikat da doğru değildir. Çünkü gazeteciler her hususta olduğu gibi bu cihet-i fennîde bile bizi aldatmışlardır. Mesela Edison’un bütün âmâlara dünyayı -Röntgen şuaatı vasıtasıyla- gösterdiği ve körleri gözlüler sırasına çıkardığı ilan edilmiş ve bahsettiğimiz şuaatın en ehemmiyetli mahall-i tatbiki ve o dâhi-i muhterinin âlem-i insaniyete en büyük hizmeti bu olmak üzere telakki olunmuştu.

(…)

Körlere iade-i rüyet mümkün olamasa bile kamburların kamburlarının düzelmesi taht-ı imkânda olduğunu tasdik edebiliriz. Bizim ile beraber bütün Avrupa evrak-ı fenniyesi de bunu tasdik ediyor ve kambur bir çocuğun kable’l-ameliyat ve bade’l-ameliyat resimlerini makam-ı istişhadda nazar-ı tetkikimize arz eyliyor.

(…)

Musahabe-i Fenniye yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(…) bu mektubu Prenses İsviçre’den Paris’de Figaro gazetesi muharriri Mösyö Alber Batay’a yazıyor. Mütalaasından anlaşıldığına göre prens zevcesini memnun etmiyormuş; ne olursa olsun, heyet-i içtimaiye arasında mevki-i mahsusu olan bir kadının namuskârlık hususunda bu kadar mübalatsızlık göstermesini tayip edenler pek çoktur. (…)

Prenses mektubunun imzasını yeni erkeğine nispetle sadece “Madam Rigu” diye koymuştur. İşte mektup:

“Mösyö,

Prens Şimey’den iftirakıma dair olan makaleniz pek güzel yazılmış, bundan dolayı sizi tebrik ederim.

Bu makale için size ne verdiler? Hakikat-i hâli yazarsanız ben o ücretin iki katını veririm. (…)”

Prenses Şimey’in Bir Mektubu yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Mai ve Siyah Romanı Resimlerinden: Nedim Müvezzilik Eder yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

[273 numaradan beri mabad]

Servet-i Fünûn’un Romanı: Mai ve Siyah yazısı ilk önce Servet-i Fünun Dergisi üzerinde ortaya çıktı.