';
513. Sayı / 9. Sayfa

Miladi Tarih: 9 Ocak 1901

Rumi Tarih: 27 Kânunuevvel 1316

8. Sayfa
1 Yazı
10. Sayfa
2 Yazı
Hayat ve Kitaplar

-18-

Ten [Hippolyte Taine] ve Asarı

-500’üncü nüshadan beri mabad-

 Lahika

Almanya’da olduğu gibi ahiren Fransa’da Kant [Immanuel Kant] mesleğine doğru bir aksülamel husule gelmiştir. Bunun müsebbibi Mösyö Rönovye’dir. Karilerinin miktarı çok olmamakla beraber Mösyö Rönovye asar-ı müteaddidesiyle bahusus Tenkid-i Felsefî’siyle mütalaalarının üzerinde mühim bir tesir icra etmektedir. Rönovye’nin yazıları o derece kaba veya klişedir ki bu nekayis bilahare feylesofun zatına mahsus bir nevi üslup tesis etmektedir. Kendisi bir muharrir olmaktan ziyade bu asrın nısf-ı ahirinde yetişen en büyük mütefekkirlerden biridir. Esasen politikanın mektebinden neşet etmiş ve ulum ile kesret-i iştigali Dekart [René Descartes] ve Kant [Immanuel Kant] gibi onu da felsefeye sevk ettiğinden bilahare bu mesleğe hasr-ı mesai etmiştir. Felsefede David Hum [David Hume]’un “fenomenizm”  nazariyesini kabul ederse de Kant [Immanuel Kant] ile beraber kuvve-i mümeyyizenin kavaninini hâl-i sabıka iadeye çalışmıştır ve tekamül-i fikriyesi üzerinde büyük bir tesiri görülen Jul Loke [John Locke] gibi irade-i cüziyye-i beşeriyeyi tasdik eyler. 

(…)